نقش ابزارهای چندرسانه ای در تسهیل یادگیری مفاهیم پیچیده

ابزارهای چندرسانه ای با ترکیب متن، تصویر، صوت، ویدئو و انیمیشن، امکان ارائه محتوا را به شیوه ای فراهم می کنند که چندین مجرای حسی و پردازشی یادگیرنده را به طور هم زمان درگیر می سازد و در نتیجه می تواند در فهم و یادگیری مفاهیم پیچیده، نقش تسهیل گر قدرتمندی ایفا کند. بر اساس نظریه بار شناختی، زمانی که طراحی چندرسانه ای به درستی انجام شود، توزیع بار شناختی میان کانال های دیداری و شنیداری موجب استفاده بهینه از ظرفیت حافظه کاری و تسهیل ساخت طرح واره های پایدار در حافظه بلندمدت می شود (کریم زاده، ۱۳۹۲). در دروس علوم، ریاضی و فیزیک، استفاده از انیمیشن های تعاملی و شبیه سازی های رایانه ای می تواند فرآیندهای انتزاعی و پدیده های غیرقابل مشاهده مانند حرکت ذرات، میدان های نیرو یا واکنش های شیمیایی را به صورت بصری و پویا برای دانش آموزان قابل درک سازد (حسینی و همکاران، ۱۳۹۵). پژوهش های داخلی نشان داده اند که استفاده از بسته های چندرسانه ای آموزشی، نسبت به روش های سنتی مبتنی بر سخنرانی و متن صرف، منجر به افزایش معنادار در یادگیری عمیق، علاقه به درس و توانایی به کارگیری مفاهیم در موقعیت های جدید می شود (مهرابی و همکاران، ۱۳۹۳). البته، تاثیر مثبت چندرسانه ای منوط به رعایت اصول طراحی آموزشی مانند پرهیز از شلوغی بصری، هماهنگی میان اجزای صوتی و تصویری، و ارائه تدریجی اطلاعات است؛ در غیر این صورت، خطر افزایش بار شناختی و حواس پرتی یادگیرنده وجود دارد. در بستر آموزش آنلاین، امکان ادغام آسان ابزارهای چندرسانه ای در سامانه های مدیریت یادگیری، فرصت مناسبی برای معلمان ایرانی فراهم کرده است تا با تولید محتوای غنی و تعاملی، به ویژه در موضوعات دشوار، کیفیت یاددهی-یادگیری را ارتقا دهند.