تعریف و تحول تاریخی فناوری های آموزشی

فناوری آموزشی در ساده ترین تعریف، به کارگیری نظام مند دانش، ابزارها، روش ها و منابع برای بهبود فرآیند یاددهی-یادگیری است که با تکیه بر یافته های علوم تربیتی، روان شناسی یادگیری و فناوری اطلاعات، به طراحی، اجرا و ارزشیابی تجارب یادگیری کمک می کند (فردانش، ۱۳۹۵). در ابتدا، فناوری آموزشی عمدتا به استفاده از وسایل سمعی-بصری مانند اورهد، پروژکتور، نوارهای صوتی و فیلم های آموزشی محدود می شد و نگاه ابزاری به آن حاکم بود. در دهه های بعد، با توسعه رایانه های شخصی و نرم افزارهای آموزشی، مفهوم فناوری آموزشی از سطح ابزار فراتر رفت و به یک نظام طراحی آموزشی مبتنی بر الگوهای یادگیری و نیازهای دانش آموزان تبدیل شد (آقازاده، ۱۳۸۴). با ظهور اینترنت و گسترش شبکه های ارتباطی، نسل جدیدی از فناوری های آموزشی بر پایه یادگیری الکترونیکی، کلاس های مجازی و محیط های تعاملی شکل گرفت که در آن، یادگیرنده نقش فعال تری در ساخت دانش خود بر عهده دارد. تحول تاریخی فناوری آموزشی در ایران نیز با تاخیر زمانی، اما همسو با روندهای جهانی، از تجهیز مدارس به وسایل کمک آموزشی، به ایجاد آزمایشگاه های رایانه و سپس توسعه سامانه های مدیریت یادگیری و محتوای الکترونیکی تغییر جهت داده است (شعبانی ورکی، ۱۳۹۲). در دهه اخیر، سیاست گذاری های آموزشی در کشور بر هوشمندسازی مدارس و بهره گیری از فناوری های مبتنی بر وب و موبایل برای گسترش عدالت آموزشی و افزایش کیفیت یادگیری تاکید بیشتری یافته است. این تحول تدریجی نشان می دهد که فناوری آموزشی دیگر صرفا مجموعه ای از ابزارها نیست، بلکه یک رویکرد جامع برای طراحی محیط های یادگیری اثربخش و منعطف به شمار می رود.