نقش تکالیف کوتاه مدت و هدفمند (متناسب با توانایی) در کاهش خستگی و افزایش انگیزه تحصیلی دانش آموزان دیرآموز

پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش تکالیف کوتاه مدت و هدفمند (متناسب با سطح توانایی) بر کاهش خستگی تحصیلی و افزایش انگیزه یادگیری در دو دانش آموز دیرآموز پایه سوم ابتدایی با نام های مستعار «سینا» و «پویا» در دبستان روستایی کاوش (روستای معدن قلعه زری، شهرستان خوسف، خراسان جنوبی) انجام شد. روش پژوهش، مطالعه موردی از نوع اقدام پژوهی با طرح مداخله ای تک آزمودنی (A-B) برای هر یک از دو دانش آموز بود. سینا و پویا، هر دو پسر ۹ ساله با تشخیص دیرآموزی، در خط پایه نشانه های شدید خستگی تحصیلی (گریه هنگام تکالیف، بهانه جویی، نیمه کاره رها کردن) و انگیزه بسیار پایین (عدم تمایل به شروع تکالیف، وابستگی کامل به معلم) را نشان می دادند. مداخله به مدت ۶ هفته (۱۸ جلسه – هر هفته سه جلسه) اجرا شد. تکالیف کوتاه مدت و هدفمند شامل سه ویژگی اصلی بودند: (الف) مدت زمان حداکثر ۱۰ تا ۱۵ دقیقه، (ب) تقسیم هر تکلیف به ۳ تا ۴ بخش کوچک با استراحت کوتاه بین بخش ها، (پ) هم سطح بودن سختی تکلیف با توانایی فعلی دانش آموز (با شروع از ساده ترین سطح و افزایش تدریجی). داده ها با استفاده از پرسشنامه انگیزه تحصیلی محقق ساخته، چک لیست مشاهده علائم خستگی، و یادداشت های روزانه معلم جمع آوری شد. یافته ها نشان داد که در سینا، نمره انگیزه از ۳۵ به ۷۲ از ۱۰۰ (۳۷ درصد بهبود) و نمره خستگی از ۶۸ به ۳۱ (۵۴ درصد کاهش) تغییر یافت. در پویا، نمره انگیزه از ۳۰ به ۷۸ (۴۸ درصد بهبود) و نمره خستگی از ۷۲ به ۲۸ (۶۱ درصد کاهش) رسید. هر دو دانش آموز تکالیف خود را به طور کامل و مستقل تحویل می دادند و رفتارهای اجتنابی به صفر کاهش یافت. نتیجه گیری می شود که تکالیف کوتاه مدت و هدفمند، بدون نیاز به تجهیزات خاص یا آموزش اضافی، راهکاری اثربخش برای کاهش خستگی و افزایش انگیزه در دانش آموزان دیرآموز در مناطق روستایی است.

کلیدواژه ها:

تکالیف کوتاه مدت ، تکالیف هدفمند ، خستگی تحصیلی ، انگیزه تحصیلی ، دانش آموز دیرآموز ، مدرسه روستایی