الگوی تدریس تلفیقی دیداری شنیداری برای بهبود مهارت خواندن دانش آموزان دیرآموز

پژوهش حاضر با هدف طراحی و اجرای الگوی تدریس تلفیقی دیداری شنیداری برای بهبود مهارت خواندن دو دانش آموز دیرآموز پایه سوم ابتدایی با نام های مستعار «سینا» و «پویا» در دبستان روستایی کاوش (روستای معدن قلعه زری، شهرستان خوسف، خراسان جنوبی) انجام شد. روش پژوهش، مطالعه موردی کیفی از نوع اقدام پژوهی آموزشی با طرح مداخله ای تک آزمودنی (A-B) برای هر یک از دو دانش آموز بود. سینا و پویا، هر دو پسر ۹ ساله، بر اساس ارزیابی معلم و تکمیل چک لیست دیرآموزی، در خواندن فارسی دارای مشکلات اساسی از جمله واکاوی ضعیف حروف، اشتباه در تشخیص حروف مشابه (مثلا «د» و «ذ»)، کندی شدید در خواندن، و عدم درک مطلب بودند. مداخله به مدت ۸ هفته (۱۶ جلسه ۴۵ دقیقه ای) با استفاده از الگوی تلفیقی دیداری شنیداری طراحی شد که شامل سه مولفه اصلی بود: (الف) استفاده از کارت های تصویری بزرگ با حروف و کلمات همراه با نقاشی، (ب) خواندن همزمان معلم و دانش آموز (echo reading) با تاکید بر تمایز شنیداری حروف مشابه، (پ) ضبط صدای دانش آموز و پخش آن برای خودش (بازخورد شنیداری). داده ها با استفاده از آزمون خواندن محقق ساخته (سه بخش: واکاوی حروف، روانخوانی کلمات، درک مطلب جملات)، چک لیست مشاهده رفتار خواندن، و یادداشت های روزانه معلم جمع آوری شد. یافته ها نشان داد که سینا نمره خواندن خود را از ۳۸ به ۶۷ از ۱۰۰ (۲۹ درصد بهبود) و پویا از ۳۵ به ۷۲ از ۱۰۰ (۳۷ درصد بهبود) افزایش داد. بیشترین پیشرفت در ناحیه «تشخیص حروف مشابه» (بهبود ۵۰ تا ۶۰ درصدی) و «روانخوانی کلمات دو هجایی» (بهبود ۴۰ درصدی) بود. کندی خواندن سینا از ۴۵ کلمه در دقیقه به ۶۸ کلمه و پویا از ۴۰ به ۷۲ کلمه در دقیقه افزایش یافت. نتیجه گیری می شود که الگوی تدریس تلفیقی دیداری شنیداری، به ویژه برای دانش آموزان دیرآموز در مناطق روستایی که امکانات کمک آموزشی پیشرفته ندارند، راهکاری اثربخش، کم هزینه و قابل اجرا است.

کلیدواژه ها:

دیرآموز ، مهارت خواندن ، تدریس تلفیقی دیداری شنیداری ، کارت های تصویری ، بازخورد شنیداری ، مدرسه روستایی