رابطه منطقی و فلسفی اخلاق و قانون: تبیین مبانی فلسفی التزام به قانون در مواجهه با اصول اخلاقی فرادست و نقد پوزیتیویسم حقوقی

این پژوهش در صدد تحلیل منطقی و فلسفی رابطه میان دوگانه های هنجاری اخلاق و قانون است. سوال اصلی این است که در مواجهه با اصول اخلاقی فرادست نظیر عدالت، آیا مبانی پوزیتیویسم حقوقی در تبیین الزام و مشروعیت درونی قانون کفایت می کند؟ با اتخاذ رویکرد تحلیلی-تطبیقی و تمرکز بر نقد رونالد دورکین بر الگوی هنجاری اچ.ال.ای. هارت، مقاله استدلال می کند که پوزیتیویسم (مبتنی بر اصل جدایی و قاعده شناسایی شکلی) قادر به ارائه پاسخ قانع کننده ای برای "پرونده های سخت" نیست؛ زیرا در این موارد، مراجع قضایی چاره ای جز توسل به اصول اخلاقی که خاستگاه آن ها خارج از فرآیند وضع قانون است، ندارند. در گام تطبیقی، این تحلیل با مبانی اصول فقه اسلامی (به ویژه نظریه حسن و قبح عقلی و قاعده ملازمه عقل و شرع) مقایسه می شود. نتایج نشان می دهد که نظام های حقوقی پایدار، مشروعیت خود را نه صرفا از اعتبار شکلی، بلکه از انسجام اخلاقی کسب می کنند؛ امری که ضرورت پیوند ناگسستنی میان قانون و عدالت فرادست را به لحاظ فلسفی اثبات می نماید.

کلیدواژه ها:

پوزیتیویسم حقوقی ، التزام به قانون ، اصول اخلاقی فرادست ، حسن و قبح عقلی ، مشروعیت درونی.