بررسی اثر خودکارآمدی معلمان بر کنترل و کاهش تنش های رفتاری دانش آموزان درکلاس

تنش های رفتاری در کلاس درس از چالش های پایدار نظام های آموزشی است که با برهم زدن نظم یادگیری، کاهش کیفیت تعاملات آموزشی و افزایش فشار روانی بر معلم، پیامدهایی فراتر از افت تحصیلی به همراه دارد. در این میان، «خودکارآمدی معلم» به عنوان باوری محوری درباره توانمندی در مدیریت موقعیت های دشوار، می تواند جهت گیری های شناختی، هیجانی و رفتاری معلمان را در مواجهه با رفتارهای مسئله ساز شکل دهد. پژوهش حاضر با رویکرد مروری–کتابخانه ای و با هدف تبیین اثر خودکارآمدی معلمان بر کنترل و کاهش تنش های رفتاری دانش آموزان انجام شد. بدین منظور، ادبیات نظری و پژوهش های معتبر مرتبط با خودکارآمدی، مدیریت کلاس، تنظیم هیجان و رفتارهای چالش برانگیز دانش آموزان مورد بررسی و تحلیل مفهومی قرار گرفت. نتایج مرور نشان می دهد معلمان دارای خودکارآمدی بالاتر، به جای اتکای غالب بر راهبردهای تنبیهی و واکنشی، بیشتر به راهبردهای پیشگیرانه و رابطه محور گرایش دارند؛ از جمله ایجاد انتظارات روشن، پایش مستمر، تقویت مثبت، مداخله زودهنگام و گفت وگوی حل مسئله. همچنین، خودکارآمدی با ارتقای تنظیم هیجان و افزایش انعطاف پذیری حرفه ای، احتمال تشدید تعارضات کلاسی را کاهش داده و از تبدیل رویدادهای رفتاری به بحران های مزمن جلوگیری می کند. شواهد موجود همچنین نشان می دهد خودکارآمدی نقش محافظتی در برابر فرسودگی شغلی دارد و از طریق تقویت پایداری در اجرای شیوه های مدیریت کلاس، به ثبات اقلیم عاطفی–اجتماعی کلاس کمک می کند. بر این اساس، پیشنهاد می شود برنامه های تربیت معلم و دوره های ضمن خدمت، به صورت هدفمند بر تقویت خودکارآمدی تمرکز کنند تا ظرفیت معلمان برای پیشگیری، کنترل و کاهش تنش های رفتاری ارتقا یابد.

کلیدواژه ها:

خودکارآمدی معلم ، مدیریت کلاس ، تنش های رفتاری ، تنظیم هیجان