بررسی و تحلیل سازوکارهای موثر بر یادگیری پایدار با تاکید بر انگیزش تحصیلی، فراشناخت و خودراهبری آموزشی

در عصر حاضر که از آن با عنوان عصر دانش، اطلاعات و یادگیری مادام العمر یاد می شود، نظام های آموزشی بیش از هر زمان دیگری با چالش تربیت یادگیرندگانی مواجه هستند که بتوانند دانش و مهارت های کسب شده را به صورت عمیق، ماندگار و قابل انتقال در موقعیت های مختلف زندگی به کار گیرند. در چنین شرایطی، صرف انتقال اطلاعات و حفظ کردن محتوای آموزشی نمی تواند پاسخگوی نیازهای پیچیده جوامع امروزی باشد؛ بلکه آنچه اهمیت می یابد، ایجاد زمینه هایی برای شکل گیری «یادگیری پایدار» است. یادگیری پایدار به نوعی از یادگیری اشاره دارد که در آن دانش، مهارت ها، نگرش ها و ارزش های آموخته شده نه تنها در حافظه بلندمدت فرد تثبیت می شوند، بلکه قابلیت کاربرد، بازآفرینی و انتقال به موقعیت های جدید را نیز دارا هستند. این نوع یادگیری، فراتر از یادگیری سطحی و کوتاه مدت بوده و به رشد همه جانبه فرد در ابعاد شناختی، عاطفی و رفتاری منجر می شود. در دهه های اخیر، پژوهشگران حوزه روان شناسی تربیتی و علوم یادگیری تلاش های گسترده ای را برای شناسایی عوامل موثر بر یادگیری پایدار انجام داده اند. نتایج این مطالعات نشان می دهد که یادگیری پایدار صرفا حاصل کیفیت محتوای آموزشی یا توانایی های شناختی یادگیرندگان نیست، بلکه مجموعه ای از عوامل فردی، محیطی، انگیزشی و فراشناختی در شکل گیری و تداوم آن نقش دارند. در این میان، سه مولفه انگیزش تحصیلی، فراشناخت و خودراهبری آموزشی به عنوان مهم ترین سازوکارهای درونی یادگیری شناخته شده اند که می توانند کیفیت، عمق و پایداری فرایند یادگیری را به طور چشمگیری تحت تاثیر قرار دهند. در این پژوهش که به شیوه مروری و با مطالعه کتابخانه ای و مراجعه به مقاله ها و تحقیق های چاپ شده و مطالب دیجیتالی گرد آوری شده است و سعی بر آن شده که به بررسی و تحلیل سازوکارهای موثر بر یادگیری پایدار با تاکید بر انگیزش تحصیلی، فراشناخت و خودراهبری آموزشی پرداخته شود. نتایج به دست آمده حاکی از آن است که یادگیری پایدار حاصل تعامل موثر میان انگیزش تحصیلی، فراشناخت و خودراهبری آموزشی است؛ به گونه ای که تقویت این مولفه ها می تواند به یادگیری عمیق تر، ماندگاری بیشتر آموخته ها و توسعه توانایی یادگیری مادام العمر در فراگیران منجر شود. بنابراین، توجه همزمان به ابعاد انگیزشی، شناختی و خودتنظیمی در طراحی برنامه های آموزشی، ضرورتی اساسی برای ارتقای کیفیت یادگیری و موفقیت تحصیلی محسوب می شود.

کلیدواژه ها:

یادگیری پایدار ، انگیزش تحصیلی ، فراشناخت ، خودراهبردی ، آموزش