تحلیل تاثیر خصوصیات فردی معلمان بر پیشرفت تحصیلی و بهزیستی روانی دانش آموزان

شخصیت معلم از عوامل مهم و اثرگذار در شکل گیری فضای روانی–آموزشی کلاس و کیفیت تعاملات آموزشی به شمار می رود و می تواند پیامدهای مستقیم و غیرمستقیمی بر موفقیت تحصیلی و سلامت روانی دانش آموزان داشته باشد. پژوهش حاضر با هدف بررسی رابطه میان ویژگی های شخصیتی معلمان و میزان پیشرفت تحصیلی و بهزیستی روانی دانش آموزان انجام شد. این مطالعه با رویکرد ترکیبی (کمی و کیفی) و با مشارکت ۵۰ معلم و ۲۰۰ دانش آموز از مقاطع تحصیلی مختلف صورت گرفت. گردآوری داده ها از طریق پرسشنامه های استاندارد سنجش شخصیت، شاخص های عملکرد تحصیلی و مقیاس های سلامت روان انجام شد و در کنار آن، مصاحبه های نیمه ساختاریافته برای تحلیل عمیق تر ادراکات و تجربیات دانش آموزان و معلمان مورد استفاده قرار گرفت. نتایج نشان داد ویژگی هایی مانند برون گرایی، مسئولیت پذیری، انعطاف پذیری و رویکرد حمایتی در معلمان، با افزایش انگیزه یادگیری، تقویت احساس امنیت روانی، و رشد عملکرد تحصیلی دانش آموزان همراه است. در مقابل، ویژگی هایی نظیر سخت گیری افراطی، اقتدارگرایی و ضعف در مدیریت هیجانات، رابطه معناداری با کاهش مشارکت کلاسی، افت انگیزه و افزایش فشار روانی دانش آموزان داشت.همچنین یافته ها نشان داد میزان اثرگذاری ویژگی های شخصیتی معلمان در مقاطع مختلف تحصیلی یکسان نیست و دانش آموزان با توجه به نیازهای رشدی و روانی خود، واکنش های متفاوتی نسبت به سبک های شخصیتی و رفتاری معلم نشان می دهند. در مجموع، نتایج پژوهش بر ضرورت توجه نظام آموزشی به ابعاد روان شناختی شخصیت معلمان و برنامه ریزی برای توانمندسازی آنان در حوزه مهارت های ارتباطی، مدیریت هیجان و توسعه ویژگی های شخصیتی مثبت تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

ویژگی های شخصیتی معلم ، موفقیت تحصیلی ، سلامت روان دانش آموز ، تعامل آموزشی ، انگیزش تحصیلی ، مدیریت کلاس ، سبک ارتباطی معلم ، محیط یادگیری