بررسی نقش عدالت تعاملی معلم در احساس انصاف، رضایت و همکاری دانش آموزان

در سال های اخیر، توجه پژوهشگران حوزه تعلیم و تربیت به کیفیت تعاملات انسانی در محیط های آموزشی به طور چشمگیری افزایش یافته است؛ زیرا مدرسه تنها فضایی برای انتقال دانش نیست، بلکه بستر شکل گیری نگرش ها، ارزش ها، هیجانات و الگوهای رفتاری دانش آموزان به شمار می آید. در این میان، معلم به عنوان اصلی ترین کنشگر آموزشی، نقشی تعیین کننده در ایجاد فضای روانی و اجتماعی کلاس درس ایفا می کند. نحوه برخورد، شیوه ارتباط، لحن گفتار، احترام متقابل و حساسیت معلم نسبت به احساسات و نیازهای دانش آموزان، می تواند به طور مستقیم بر برداشت آنان از عدالت، احساس امنیت روانی، میزان رضایت از مدرسه و تمایل به همکاری و مشارکت اثرگذار باشد. از این رو، مفهوم «عدالت تعاملی» در سال های اخیر به یکی از مفاهیم کلیدی در تحلیل روابط معلم و دانش آموز تبدیل شده است. عدالت تعاملی به کیفیت رفتارهای بین فردی، نحوه انتقال پیام ها و میزان احترام، صداقت و انصاف معلم در تعاملات روزمره با دانش آموزان اشاره دارد. این نوع عدالت فراتر از عدالت توزیعی و رویه ای، بر چگونگی اجرای تصمیم ها و شیوه برخورد معلم در موقعیت های مختلف آموزشی و تربیتی تمرکز دارد. دانش آموزان نه تنها به نتایج تصمیم های آموزشی توجه دارند، بلکه به نحوه بیان این تصمیم ها، میزان توجه معلم به شان و کرامت آنان و احساس شنیده شدن نیز حساس هستند. زمانی که معلم در تعاملات خود عدالت تعاملی را رعایت می کند، دانش آموزان رفتار او را منصفانه، محترمانه و قابل اعتماد تلقی کرده و در نتیجه، نگرش مثبت تری نسبت به کلاس درس و مدرسه شکل می گیرد. احساس انصاف در میان دانش آموزان یکی از عوامل بنیادین در سلامت روانی و اجتماعی محیط آموزشی است. در این پژوهش که به شیوه مروری و با مطالعه کتابخانه ای و مراجعه به مقاله ها و تحقیق های چاپ شده و مطالب دیجیتالی گرد آوری شده است و سعی بر آن شده که به بررسی نقش عدالت تعاملی معلم در احساس انصاف، رضایت و همکاری دانش آموزان پرداخته شود. نتایج به دست آمده حاکی از آن است که عدالت تعاملی معلم نقشی اساسی در شکل گیری احساس انصاف، افزایش رضایت تحصیلی و عاطفی و تقویت همکاری و مشارکت دانش آموزان دارد و می تواند فضای کلاس درس را به محیطی امن، اعتمادآفرین و مشارکت محور تبدیل کند؛ ازاین رو، توجه آگاهانه معلمان به کیفیت تعاملات خود، یکی از پیش شرط های اساسی تحقق اهداف تربیتی و آموزشی در مدرسه به شمار می آید.

کلیدواژه ها:

عدالت تعاملی ، دانش آموزان ، انصاف ، رضایت ، همکاری