بررسی نقش انگیزش تحصیلی، خودکارآمدی و خودتنظیمی شناختی در پیش بینی پیشرفت تحصیلی و سلامت روان دانش آموزان

نظام های آموزشی معاصر دیگر صرفا به انتقال دانش و سنجش توانایی های شناختی محدود نمی شوند، بلکه پرورش ابعاد انگیزشی، هیجانی و خودنظم بخش یادگیرندگان را به عنوان ارکان اساسی رشد همه جانبه آنان مدنظر قرار می دهند. در این میان، پیشرفت تحصیلی و سلامت روان به عنوان دو شاخص کلیدی کارآمدی نظام آموزشی، تحت تاثیر مجموعه ای از عوامل فردی، خانوادگی و اجتماعی قرار دارند که شناخت و تبیین آن ها می تواند نقش مهمی در بهبود کیفیت آموزش و ارتقای بهزیستی روان شناختی دانش آموزان ایفا کند. پیشرفت تحصیلی یکی از مهم ترین پیامدهای فرآیند یادگیری است که نه تنها موفقیت آموزشی فرد را نشان می دهد، بلکه با فرصت های شغلی، جایگاه اجتماعی و کیفیت زندگی آینده او نیز ارتباط تنگاتنگی دارد. در کنار آن، سلامت روان دانش آموزان به عنوان پایه ای برای رشد هیجانی، اجتماعی و شناختی سالم، نقش تعیین کننده ای در سازگاری فرد با چالش های تحصیلی و زندگی روزمره ایفا می کند. شواهد پژوهشی نشان می دهد که ضعف در سلامت روان می تواند منجر به افت تحصیلی، کاهش انگیزش، افزایش رفتارهای ناسازگارانه و حتی ترک تحصیل شود. ازاین رو، بررسی هم زمان عوامل موثر بر پیشرفت تحصیلی و سلامت روان، رویکردی جامع و ضروری در پژوهش های آموزشی به شمار می رود. یکی از متغیرهای مهم و تاثیرگذار در این حوزه، انگیزش تحصیلی است. انگیزش تحصیلی به مجموعه ای از فرایندهای درونی و بیرونی اشاره دارد که رفتار یادگیری دانش آموز را فعال، هدایت و پایدار می سازد. دانش آموزان با انگیزش تحصیلی بالا، معمولا علاقه بیشتری به یادگیری نشان می دهند، در فعالیت های کلاسی مشارکت فعال تری دارند، در مواجهه با دشواری ها پشتکار بیشتری از خود بروز می دهند و در نهایت به عملکرد تحصیلی بهتری دست می یابند.در کنار انگیزش تحصیلی، خودکارآمدی به عنوان یکی از مفاهیم بنیادین نظریه شناختی اجتماعی بندورا، جایگاه ویژه ای در تبیین رفتار تحصیلی و سلامت روان دارد. در این پژوهش که به شیوه مروری و با مطالعه کتابخانه ای و مراجعه به مقاله ها و تحقیق های چاپ شده و مطالب دیجیتالی گرد آوری شده است و سعی بر آن شده که به بررسی نقش انگیزش تحصیلی، خودکارآمدی و خودتنظیمی شناختی در پیش بینی پیشرفت تحصیلی و سلامت روان دانش آموزان پرداخته شود. نتایج به دست آمده حاکی از آن است که انگیزش تحصیلی، خودکارآمدی و خودتنظیمی شناختی به عنوان عوامل مکمل و تعاملی، نقش بسزایی در پیش بینی پیشرفت تحصیلی و سلامت روان دانش آموزان دارند و تقویت هم زمان این مولفه ها می تواند یادگیری موثر، عملکرد تحصیلی بالا و بهزیستی روانی پایدار را به همراه داشته باشد.

کلیدواژه ها:

انگیزش تحصیلی ، خودکارآمدی ، خودتنظیمی ، پیشرفت تحصیلی ، سلامت روان