بررسی تطبیقی آیین دادرسی اداری در ایران و فرانسه: نقش دیوان عدالت اداری در ایران در مقایسه با شورای دولتی فرانسه

این مقاله به بررسی تطبیقی آیین دادرسی اداری در ایران و فرانسه با تمرکز بر نقش دیوان عدالت اداری ایران و شورای دولتی فرانسه می پردازد. این دو نهاد به عنوان مراجع اصلی نظارت قضایی بر اعمال اداری، نقش کلیدی در تضمین حاکمیت قانون و حمایت از حقوق شهروندان دارند. مطالعه حاضر با روش توصیفی-تحلیلی و با استناد به منابع معتبر داخلی و خارجی، ساختار، صلاحیت ها، روندهای رسیدگی و جایگاه حقوقی این دو نهاد را مقایسه می کند. دیوان عدالت اداری ایران، بر اساس اصل ۱۷۳ قانون اساسی، به شکایات علیه تصمیمات غیرقانونی دستگاه های اجرایی رسیدگی می کند، اما فاقد صلاحیت مشورتی و نظام فرجام خواهی است. در مقابل، شورای دولتی فرانسه، علاوه بر نقش قضایی، وظیفه مشاوره حقوقی به دولت را بر عهده دارد و از ثبات قانونی بیشتری برخوردار است. یافته ها نشان می دهد که آیین دادرسی دیوان عدالت به دلیل وابستگی به آیین نامه های رئیس قوه قضاییه، انعطاف پذیر اما ناپایدار است، درحالی که شورای دولتی از قوانین پارلمانی ثابت بهره می برد. حضور وکیل در فرانسه اجباری و تخصصی است، اما در ایران اختیاری و غیرتخصصی. این مطالعه پیشنهاد می دهد که دیوان عدالت ایران با افزودن صلاحیت مشورتی و نظام تجدیدنظر، کارآمدی خود را افزایش دهد. این تحلیل به درک بهتر نقاط قوت و ضعف هر نظام در راستای تحقق عدالت اداری کمک می کند.

کلیدواژه ها:

دیوان عدالت اداری ، شورای دولتی ، آیین دادرسی ، حقوق اداری ، نظارت قضایی