تبیین و بررسی دیدگاه های سعاد الصباح و گلرخسار صفی آوا در ابعاد گوناگون نشانه های ادبی

نشانه شناسی، علم مطالعه نشانه ها و همه عواملی است که در تولید و تفسیر نشانه ها نقش دارند. این علم شیوه ای نوین در تجزیه و تحلیل متون ادبی به شمار می رود. از آنجا که نشانه های موجود در یک متن از طریق رمزگان معنا می شوند، رمزگان به عنوان یکی از مهم ترین نقاط ارتباط نشانه شناسی با ادبیات شناخته می شود. شعر سعاد الصباح (۱۹۴۲–۲۰۰۷م)، شاعر معاصر کویتی، و گلرخسار صفی آوا (۱۹۴۷م)، شاعر معاصر تاجیک، از لحاظ درون مایه و ساختار شباهت های فراوانی با یکدیگر دارند. به ویژه آنکه هر دو شاعر در اشعار خود تاکید ویژه ای بر طرح مسائل اجتماعی و حقوق زنان داشته و برای بیان این مضامین از زبانی نمادین بهره گرفته اند. وجود چنین شباهت هایی پژوهشگر را بر آن داشت تا در این پژوهش، با تکیه بر روش توصیفی تحلیلی و رویکردی تطبیقی، به بررسی نشانه های پرکاربرد در سروده های این دو شاعر بپردازد؛ از جمله نشانه های سبکی خاص، نشانه های غیرکلامی، نشانه های ادبی زبانی، نشانه های نمادین و نشانه های طبیعی. همچنین، جنبه های اشتراک و افتراق اشعار آنان از منظر نشانه شناسی مورد تحلیل قرار گرفت. نتایج بررسی سروده های این دو شاعر از منظر نشانه شناسی نشان داد که اندیشه های ملی گرایانه از عوامل موثر در شکل گیری نشانه های اجتماعی در اشعار سعاد الصباح و گلرخسار صفی آوا هستند. افزون بر این، برجسته ترین نشانه مشترک در شعر هر دو شاعر، نشانه های اجتماعی است. مهم ترین تفاوت در سروده های آنان، میزان و شدت بهره گیری از زبان غیرکلامی برای بیان اندوه شاعرانه است؛ به گونه ای که سعاد الصباح، به دلیل از دست دادن فرزند خود، بیش از گلرخسار از این نوع زبان بهره برده است. وی حتی یکی از دیوان های خود را به مرثیه سرایی برای فرزندش اختصاص داده است. در مقابل، گلرخسار صفی آوا از نشانه های مرتبط با طبیعت و ارجاعات تاریخی به سرزمین خویش بهره بیشتری گرفته است.

کلیدواژه ها:

ادبیات تطبیقی ، نشانه شناسی ، نشانه های اجتماعی ، سعاد الصباح ، گلرخسار صفی آوا.