نقش سواد هیجانی دانش آموزان ابتدایی در درک مطلب متون داستانی و بهبود مهارت های خوانش بیانگر (لحن و آهنگ) در درس فارسی

مقدمه: خواندن متون داستانی و ادبی تنها یک فرایند رمزگشایی شناختی نیست، بلکه تجربه ای عمیقا عاطفی و روان شناختی است. در نظام آموزشی، غالبا بر جنبه های مکانیکی خواندن تاکید می شود، درحالی که نقش زیرساخت های هیجانی نادیده گرفته شده است. پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش آموزش سواد هیجانی بر ارتقای درک مطلب متون داستانی و بهبود مهارت های خوانش بیانگر (رعایت لحن و آهنگ) در دانش آموزان مقطع ابتدایی در درس زبان فارسی انجام پذیرفت.روش شناسی: این مطالعه با رویکرد آمیخته (کمی-کیفی) و طرح نیمه آزمایشی (پیش آزمون-پس آزمون با گروه گواه) انجام شد. ۶۰ دانش آموز پایه چهارم ابتدایی با روش نمونه گیری خوشه ای در دو گروه آزمایش (n=۳۰) و گواه (n=۳۰) تخصیص یافتند. گروه آزمایش طی ۱۲ جلسه تحت مداخله آموزشی سواد هیجانی (مبتنی بر شناخت، ابراز و تنظیم هیجان در بستر داستان) قرار گرفت. داده ها با استفاده از آزمون خواندن نما و چک لیست محقق ساخته خوانش بیانگر جمع آوری و از طریق تحلیل کوواریانس (ANCOVA) و تحلیل مضمون ارزیابی شدند.یافته ها: نتایج نشان داد که ارتقای سواد هیجانی تاثیر مثبت و معناداری بر درک مطلب استنتاجی متون داستانی و همچنین دقت در رعایت ویژگی های نوایی و لحن خوانش (پروزودی) در گروه آزمایش داشته است (p<۰.۰۱). در بخش کیفی نیز، مضامینی چون «همذات پنداری عمیق تر با شخصیت ها»، «تنظیم اضطراب خواندن» و «غنای عاطفی در لحن» شناسایی گردید.نتیجه گیری: سواد هیجانی به عنوان یک کاتالیزور شناختی-عاطفی عمل کرده و با تسهیل درک نیات شخصیت های داستان، به دانش آموزان کمک می کند تا خوانشی روان تر، معنادارتر و با لحنی متناسب با فضای روانی متن ارائه دهند؛ لذا تلفیق این آموزش ها در برنامه درسی زبان فارسی امری ضروری است.

کلیدواژه ها:

سواد هیجانی ، درک مطلب داستانی ، خوانش بیانگر ، لحن و آهنگ ، نوای گفتار ، آموزش زبان فارسی ، دانش آموزان ابتدایی.