تحلیل تاثیر جو روانی اجتماعی مدرسه بر انگیزش تحصیلی و احساس تعلق دانش آموزان

پژوهش حاضر با هدف تحلیل تاثیر جو روانی‑اجتماعی مدرسه بر انگیزش تحصیلی و احساس تعلق دانش آموزان انجام شد. این مطالعه با رویکرد توصیفی‑همبستگی و با استفاده از مرور نظام مند ۸۲ مطالعه بین المللی (۲۰۰۰‑۲۰۱۸)، ۳۴ مطالعه فارسی (۱۳۹۰‑۱۴۰۳) و تحلیل ثانویه داده های PISA ۲۰۱۵ و ۲۰۱۸ برای شش کشور از جمله ایران صورت گرفت. یافته های فراتحلیل نشان داد جو روانی‑اجتماعی مدرسه با انگیزش تحصیلی (دامنه همبستگی کوچک تا متوسط) و احساس تعلق (دامنه همبستگی کوچک تا متوسط) رابطه مثبت و معنادار دارد. اندازه اثر جو مدرسه بر پیشرفت تحصیلی متوسط و بزرگ تر از تاثیر جو کلاس درس (اندازه اثر کوچک) است. عوامل سطح مدرسه از جمله فعالیت های فوق برنامه و اندازه کلاس سهم عمده ای در تبیین احساس تعلق دارند. همچنین، احساس تعلق نقش واسطه ای کامل در رابطه بین جو روانی‑اجتماعی و انگیزش تحصیلی ایفا می کند. بررسی تطبیقی نشان داد دانش آموزان ایرانی علی رغم برخی کاستی های ساختاری، ظرفیت بالایی برای احساس تعلق دارند که هنوز به طور کامل بالفعل نشده است. بر اساس یافته ها، مداخلات چندسطحی مبتنی بر جو مدرسه بیشترین اثربخشی را در بهبود متغیرهای مورد مطالعه دارند. نتیجه گیری می شود که تقویت ابعاد رابطه ای، مشارکتی و حمایت عاطفی جو مدرسه می تواند از طریق ارتقای احساس تعلق، انگیزش تحصیلی دانش آموزان را افزایش دهد. پیشنهاد می شود سیاست گذاران آموزشی با بازنگری در شاخص های ارزشیابی مدارس و سرمایه گذاری بر توسعه حرفه ای معلمان، زمینه را برای بهبود جو روانی‑اجتماعی مدارس ایران فراهم آورند.

کلیدواژه ها:

جو روانی‑اجتماعی مدرسه ، انگیزش تحصیلی ، احساس تعلق به مدرسه ، فراتحلیل ، دانش آموزان