بررسی تطبیقی تجارب جهانی بازآفرینی شهری وامکان سنجی بومی سازی آن در ایران

بازآفرینی شهری در دهه های اخیر به عنوان یکی از رویکردهای جامع و یکپارچه برای مواجهه با چالش های فرسودگی کالبدی، نابرابری های اجتماعی، رکود اقتصادی و کاهش کیفیت زیست شهری در بسیاری از شهرهای جهان مورد توجه قرار گرفته است. تجربه کشورهای مختلف نشان می دهد که موفقیت برنامه های بازآفرینی شهری تنها به مداخلات کالبدی محدود نمی شود، بلکه مستلزم رویکردی چندبعدی شامل ابعاد اجتماعی، اقتصادی، نهادی و زیست محیطی است. با این حال، انتقال مستقیم این تجربیات به سایر کشورها بدون توجه به شرایط بومی، ساختارهای نهادی و زمینه های فرهنگی می تواند با چالش های جدی مواجه شود. از این رو، هدف اصلی این پژوهش بررسی تطبیقی رویکردها و تجارب جهانی در حوزه بازآفرینی شهری و تحلیل امکان بومی سازی اصول و راهبردهای موفق آن در بستر برنامه ریزی شهری ایران است. روش تحقیق در این پژوهش از نوع **توصیفی–تحلیلی** و مبتنی بر **مطالعات اسنادی و کتابخانه ای** است. در این راستا، ابتدا ادبیات نظری بازآفرینی شهری و مهم ترین الگوهای به کارگرفته شده در کشورهای مختلف مورد بررسی قرار گرفته و سپس از طریق تحلیل تطبیقی، مولفه ها و شاخص های کلیدی موفقیت این تجارب استخراج شده است. در مرحله بعد، این مولفه ها با شرایط ساختاری، مدیریتی و برنامه ریزی شهری در ایران تطبیق داده شده تا ظرفیت ها، محدودیت ها و الزامات بومی سازی آن ها مورد ارزیابی قرار گیرد. نتایج پژوهش نشان می دهد که تجارب موفق جهانی در بازآفرینی شهری بر چند اصل اساسی از جمله **حکمرانی مشارکتی، یکپارچگی نهادی، تنوع ابزارهای مالی، مشارکت فعال جامعه محلی و رویکرد چندبعدی به توسعه شهری** تاکید دارند. همچنین یافته ها بیانگر آن است که اگرچه تفاوت هایی در ساختارهای مدیریتی، قوانین شهری و نظام برنامه ریزی میان ایران و کشورهای پیشرو وجود دارد، اما بسیاری از اصول و راهبردهای این تجارب با انجام اصلاحات نهادی، تقویت مشارکت اجتماعی و ایجاد سازوکارهای مالی نوآورانه قابلیت بومی سازی در چارچوب برنامه های بازآفرینی شهری ایران را دارند. در نهایت، پژوهش حاضر با ارائه چارچوبی تحلیلی برای انطباق تجارب جهانی با شرایط بومی، می تواند به عنوان مبنایی برای ارتقای سیاست ها و برنامه های بازآفرینی شهری در ایران مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

بازآفرینی شهری ، تجارب جهانی ، بومی سازی سیاست ها ، برنامه ریزی شهری ، توسعه شهری پایدار ، حکمرانی شهری.