تحلیل نقش سیاست های بازآفرینی شهری در ارتقای تاب آوری اجتماعی_فضایی بافت فرسوده شهری

بافت های فرسوده شهری به عنوان یکی از چالش های اساسی مدیریت شهری در بسیاری از شهرها، با مشکلاتی همچون فرسودگی کالبدی، ضعف زیرساخت ها، آسیب پذیری اجتماعی و کاهش کیفیت زندگی شهروندان مواجه اند. در سال های اخیر، رویکرد «بازآفرینی شهری» به عنوان الگویی جامع و یکپارچه برای مداخله در این بافت ها مورد توجه سیاست گذاران و برنامه ریزان شهری قرار گرفته است. این رویکرد با تاکید بر ابعاد اجتماعی، اقتصادی، کالبدی و نهادی، تلاش می کند علاوه بر بهبود شرایط فیزیکی محیط شهری، ظرفیت های اجتماعی و نهادی ساکنان را برای مواجهه با بحران ها و تغییرات افزایش دهد. از این منظر، مفهوم «تاب آوری اجتماعی–فضایی» به عنوان یکی از اهداف کلیدی بازآفرینی شهری مطرح می شود که به توانایی جوامع شهری و ساختارهای فضایی در سازگاری، مقاومت و بازیابی در برابر مخاطرات و چالش های شهری اشاره دارد.هدف اصلی این مقاله، تحلیل نقش سیاست های بازآفرینی شهری در ارتقای تاب آوری اجتماعی–فضایی در بافت های فرسوده شهری است. پژوهش حاضر با رویکردی تحلیلی–توصیفی و بر پایه روش مطالعه اسنادی و کتابخانه ای انجام شده است. داده ها از طریق بررسی منابع علمی به روز، مقالات پژوهشی، اسناد سیاستی و چارچوب های نظری مرتبط با بازآفرینی شهری و تاب آوری شهری گردآوری و با استفاده از روش تحلیل محتوای کیفی مورد بررسی قرار گرفته اند. تلاش شده است با ترکیب دیدگاه های نظری جدید در حوزه برنامه ریزی شهری، چارچوبی مفهومی برای تبیین ارتباط میان سیاست های بازآفرینی شهری و ابعاد مختلف تاب آوری اجتماعی–فضایی ارائه شود.یافته های پژوهش نشان می دهد که سیاست های بازآفرینی شهری در صورتی می توانند به ارتقای تاب آوری اجتماعی–فضایی منجر شوند که بر مجموعه ای از مولفه های کلیدی از جمله مشارکت فعال شهروندان، تقویت سرمایه اجتماعی، بهبود کیفیت فضاهای عمومی، ارتقای زیرساخت های شهری، تنوع بخشی به کارکردهای شهری و ایجاد نظام حکمرانی شهری مشارکتی تاکید داشته باشند. همچنین نتایج بیانگر آن است که اتخاذ رویکرد یکپارچه و چندبعدی در سیاست گذاری بازآفرینی شهری، می تواند موجب کاهش آسیب پذیری بافت های فرسوده، افزایش ظرفیت سازگاری اجتماعی ساکنان و بهبود پیوند میان ساختارهای فضایی و شبکه های اجتماعی شهری شود. در نهایت، این پژوهش پیشنهاد می کند که سیاست های بازآفرینی شهری برای دستیابی به تاب آوری پایدار، باید از رویکردهای صرفا کالبدی فاصله گرفته و بر پیوند میان ابعاد اجتماعی، فضایی و نهادی در فرآیند برنامه ریزی و مدیریت شهری تمرکز کنند.

کلیدواژه ها:

بازآفرینی شهری ، تاب آوری اجتماعی–فضایی ، بافت فرسوده شهری ، سیاست های شهری ، برنامه ریزی شهری پایدار.