مقایسه اثربخشی مبحث دینامیک فیزیک با روش تدریس حل مسئله و معادله بر پیشرفت تحصیلی دانش آموزان

آموزش فیزیک به عنوان یکی از دروس بنیادی علوم تجربی و ریاضی، نقش مهمی در پرورش تفکر منطقی، استدلال علمی و توانایی حل مسئله دانش آموزان ایفا می کند. در میان مباحث مختلف فیزیک، مبحث دینامیک به دلیل ماهیت مفهومی و ارتباط مستقیم آن با قوانین حرکت و نیرو، از اهمیت ویژه ای برخوردار است. با این حال، بسیاری از دانش آموزان در یادگیری مفاهیم دینامیک و کاربرد معادلات مرتبط با آن با مشکلات متعددی مواجه هستند. انتخاب روش تدریس مناسب می تواند نقش تعیین کننده ای در بهبود یادگیری و پیشرفت تحصیلی آنان داشته باشد. پژوهش حاضر با هدف مقایسه اثربخشی روش تدریس حل مسئله و روش تدریس مبتنی بر معادله در آموزش مبحث دینامیک فیزیک بر پیشرفت تحصیلی دانش آموزان انجام شده است. در روش حل مسئله، دانش آموزان از طریق تحلیل موقعیت ها، شناسایی داده ها و مجهولات و طراحی راه حل به یادگیری مفاهیم می پردازند؛ در حالی که در روش معادله محور، تاکید اصلی بر استفاده مستقیم از روابط و فرمول های ریاضی برای حل مسائل است. روش پژوهش از نوع نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون و پس آزمون با گروه های مقایسه ای در نظر گرفته شده است. نتایج نشان داد که هر دو روش در ارتقای سطح یادگیری دانش آموزان موثر هستند، اما روش حل مسئله به دلیل درگیر کردن فرایندهای شناختی عمیق تر، موجب افزایش معنادارتر پیشرفت تحصیلی، درک مفهومی و توانایی انتقال یادگیری به موقعیت های جدید می شود. همچنین دانش آموزانی که با روش حل مسئله آموزش دیده اند، در مقایسه با گروه آموزش دیده با روش معادله، عملکرد بهتری در تحلیل مسائل جدید و کاربرد مفاهیم فیزیکی از خود نشان داده اند. بر این اساس می توان نتیجه گرفت که استفاده از روش های فعال تدریس به ویژه روش حل مسئله در آموزش مبحث دینامیک فیزیک می تواند به ارتقای کیفیت یادگیری و بهبود عملکرد تحصیلی دانش آموزان کمک کند (سیف، ۱۴۰۰؛ شعبانی، ۱۳۹۹).

کلیدواژه ها:

دینامیک فیزیک ، روش حل مسئله ، روش معادله ، پیشرفت تحصیلی ، آموزش فیزیک ، یادگیری مفهومی ، دانش آموزان