چالش ها و راهکارهای تدریس در مدارس ابتدایی عشایری استان کهگیلویه و بویراحمد: تجربه ای از زیستی متفاوت در مسیر آموزش

آموزش در مناطق عشایری ایران، به ویژه در استان کوهستانی و صعب العبور کهگیلویه و بویراحمد، با چالش های منحصربه فردی مواجه است که هیچ شباهتی به مدارس شهری یا روستایی ندارد. این مقاله حاصل تجربه زیسته یک معلم ابتدایی در مدارس سیار و نیمه سیار عشایر این استان طی سه سال تدریس در مناطق سردسیری (ییلاق) و گرمسیری (قشلاق) است. هدف اصلی این نوشتار، توصیف دقیق و موشکافانه موانع آموزشی، فرهنگی، اقتصادی و زیرساختی موجود و همچنین ارائه راهکارهای عملی، بومی و اجراشدنی برای بهبود کیفیت تدریس و کاهش افت تحصیلی در این مدارس است. روش تحقیق به صورت خودکاوی (Autoethnography)همراه با مشاهده مشارکتی مستمر و مصاحبه های غیررسمی با ۱۲ نفر از اولیای دانش آموزان و ۵ معلم دیگر مناطق عشایری استان انجام شده است. یافته های پژوهش نشان می دهد که کوچ پذیری فصلی، کمبود شدید فضا و تجهیزات استاندارد آموزشی، نبود اینترنت و حتی آنتن موبایل در ۸۰ درصد مناطق، دوزبانگی غالب (زبان لری بویراحمدی به عنوان زبان مادری و فارسی به عنوان زبان دوم)، غیبت مزمن دانش آموزان به دلیل همراهی با کوچ و کمک به خانواده در دامداری، نبود کتاب های درسی بومی شده و فرسودگی شدید روانی معلمان، از مهم ترین چالش هاست. در مقابل، راهکارهایی چون طراحی بسته های آموزشی سیار و سبک (کتاب های کار قابل حمل)، استفاده از روش تدریس تلفیقی با فرهنگ و اقلیم عشایری، برگزاری کلاس های جبرانی در زمان استقرار موقت ایل، بهره گیری از ظرفیت اولیای سوادآموخته عشایر به عنوان دستیار معلم، و اصلاح تقویم آموزشی بر اساس تقویم کوچ ارائه می شود. نتیجه نهایی آنکه تحقق عدالت آموزشی در مناطق عشایری کهگیلویه و بویراحمد نیازمند بازنگری بنیادین در سیاست های متمرکز آموزشی و جایگزینی رویکرد «مدرسه کوچ محور» به جای «مدرسه مکان محور» است.

کلیدواژه ها:

آموزش عشایری ، کهگیلویه و بویراحمد ، معلمان ابتدایی ، کوچ عشایر ، تدریس چندپایه ، افت تحصیلی.