از تشخیص مسئله تا شکوفایی استعدادها: روایت یک اقدام پژوهی در کلاس پسران نسل آلفا

نسل آلفا به عنوان نخستین نسل متولد شده در عصر دیجیتال، دارای ویژگی های شناختی و اجتماعی منحصربه فردی است که نظام های آموزشی سنتی را با چالش جدی در استعدادیابی مواجه کرده است. با وجود تاکید سند تحول بنیادین بر تربیت همه جانبه و شکوفایی استعدادهای درونی، خلا پژوهشی در زمینه طراحی رویکردهای عملی برای استعدادیابی هدفمند این نسل در پایه چهارم ابتدایی وجود دارد. پژوهش حاضر با هدف شناسایی، پرورش و مستندسازی استعدادهای دانش آموزان پسر نسل آلفا بر اساس مولفه های سند تحول بنیادین انجام شد. این مطالعه با رویکرد اقدام پژوهی در سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۳ در دبستان پسرانه «دانا» در شهرستان ماهشهر اجرا گردید. مشارکت کنندگان شامل ۲۸ دانش آموز پسر پایه چهارم، دو آموزگار پژوهشگر، ۱۶ نفر از کادر اجرایی و آموزشی، اولیاء و مسئولین مدرسه بودند. فرآیند پژوهش در چهار چرخه تشخیص مسئله، برنامه ریزی، اقدام و بازاندیشی اجرا شد. ابزارهای گردآوری داده ها شامل مشاهده مستقیم، مصاحبه نیمه ساختاریافته با معلمان و والدین، بررسی مستندات و شواهد، پرسشنامه محقق ساخته (فرم نظرسنجی استعداد پسر ده ساله)، چک لیست استاندارد هشت حیطه استعداد و آزمون هوش بینه بود. تحلیل داده ها با روش تحلیل محتوای کیفی و آمار توصیفی انجام شد. یافته ها نشان داد اجرای اقداماتی نظیر «ایده های افزایش اعتمادبه نفس»، «روش مطالعه و تمرین بهتر ریاضی»، «فعالیت های تلفیقی هنر و مهارت های اجتماعی»، «مسابقات فرهنگی-هنری»، «برنامه کتاب خوانی و معرفی کتاب توسط دانش آموزان» و «برقراری عدالت آموزشی» منجر به شناسایی و پرورش استعدادها در هشت حیطه (کلامی، ریاضی-منطقی، فضایی، حرکتی-ورزشی، اجتماعی، هنری، علوم تجربی و فرهنگ دینی) گردید. نتایج نظرسنجی والدین نشان داد ۸۹ درصد دانش آموزان میانگین نمرات بالای ۱۹ داشتند و ۷۱ درصد والدین استعداد فرزندان خود را در حیطه های هنری، ورزشی و ریاضی ارزیابی نمودند. همچنین نتایج آزمون هوش بینه حاکی از عملکرد بالاتر از میانگین ۵۰ درصد دانش آموزان در هوش فضایی و ۶۰ درصد در هوش حرکتی بود. تحلیل مصاحبه ها و تاییدیه های اعتباربخشی حاکی از افزایش معنادار اعتمادبه نفس، مهارت های ارتباطی و حل مسئله، مسئولیت پذیری و انگیزه پیشرفت تحصیلی در دانش آموزان بود. نتیجه گیری نهایی نشان می دهد رویکرد اقدام پژوهی مبتنی بر سند تحول بنیادین، چارچوبی اثربخش برای استعدادیابی نظام مند و پرورش همه جانبه دانش آموزان نسل آلفا در پایه چهارم ابتدایی فراهم می کند. توجه همزمان به ساحت های شش گانه تعلیم و تربیت و مشارکت فعال والدین و معلمان از عوامل کلیدی موفقیت این رویکرد است.

کلیدواژه ها:

اقدام پژوهی ، استعدادیابی ، نسل آلفا ، سند تحول بنیادین آموزش و پرورش ، دانش آموزان پسر پایه چهارم.