بررسی نقش مفاهیم «شکست و باززایی» در شکل گیری معماری موزه زلزله (نمونه موردی: طراحی موزه زلزله و مرکز آموزش تاب آوری شهری تهران)

ایران به عنوان یکی از لرزه خیزترین کشورهای جهان، همواره با مخاطره زمین لرزه مواجه بوده است. علیرغم وقوع زلزله های ویرانگر، تاکنون مجموعه ای جامع که بتواند ضمن ثبت خاطره جمعی این سوانح، به آموزش همگانی و ارتقای تاب آوری شهری بپردازد، به شایستگی شکل نگرفته است. پژوهش حاضر با هدف تبیین چگونگی تجلی مفهوم استعاری «شکست و باززایی» در سطوح مختلف طراحی معماری نمونه موردی «موزه زلزله و مرکز آموزش تاب آوری شهری تهران» انجام شده است. روش تحقیق، توصیفی-تحلیلی با تکیه بر مطالعه نمونه موردی و تحلیل کیفی اسناد طراحی می باشد. یافته ها نشان می دهد که ایده «شکست و باززایی» برگرفته از ماهیت زمین شناسی زلزله، به عنوان یک استراتژی مفهومی در فرآیند طراحی عمل کرده است. در سطح کالبدی، حجم مکعبی گسل خورده با درزهای شیشه ای تداعی کننده نفوذ نور و آگاهی است. در سطح سازماندهی فضایی، مسیر حرکتی موزه به یک روایت سه پرده ای (بحران، آگاهی، بازسازی) تقسیم شده که به نظر می رسد با اهداف آموزشی و روانشناختی ارتقای تاب آوری همسو باشد. در سطح منظر، رویش گیاهان از میان شکاف ها و ترک ها، نماد تداوم حیات و امید پس از سانحه تلقی شده است. در پایان به نظر می رسد معماری مبتنی بر مفاهیم استعاری پتانسیل آن را دارد که به رسانه ای قدرتمند برای آموزش، انتقال حافظه جمعی و ارتقای تاب آوری جامعه تبدیل شود.

کلیدواژه ها:

معماری موزه زلزله ، مفهوم شکست و باززایی ، آموزش تاب آوری شهری ، طراحی مفهومی ، روایت فضایی در معماری