تبیین الگوی هم آفرینی یادگیری در تعامل میان معلم، دانش آموز و سامانه های هوش مصنوعی

تحول دیجیتال و گسترش سامانه های هوش مصنوعی در آموزش، چشم انداز جدیدی از یادگیری مشارکتی و تعاملی را ایجاد کرده است. در این میان، مفهوم هم آفرینی یادگیری به عنوان رویکردی نوین مطرح می شود که در آن یادگیری نه صرفا انتقال دانش از معلم به دانش آموز، بلکه فرایندی پویا و مشترک میان معلم، دانش آموز و سامانه های هوش مصنوعی تلقی می شود. هدف پژوهش حاضر تبیین الگوی هم آفرینی یادگیری در تعامل میان معلم، دانش آموز و سامانه های هوش مصنوعی و شناسایی ابعاد و مولفه های اصلی آن در محیط های آموزشی معاصر است. پژوهش با رویکرد کیفی و با بهره گیری از روش تحلیل مفهومی و ترکیب مطالعات نظری حوزه های یادگیری دیجیتال، آموزش هوشمند و تعامل انسان–ماشین انجام شده است. داده های مفهومی گردآوری شده از متون علمی مرتبط تحلیل و کدگذاری شده و بر اساس آن چارچوبی مفهومی برای هم آفرینی یادگیری استخراج گردید.یافته ها نشان می دهد الگوی هم آفرینی یادگیری مبتنی بر سه بعد اصلی شامل تعامل انسانی، پشتیبانی هوشمند و طراحی یادگیری مشارکتی است. در این الگو، معلم نقش تسهیل گر و طراح تجربه یادگیری را ایفا می کند، دانش آموز به عنوان عامل فعال تولید و بازسازی دانش عمل می نماید و سامانه های هوش مصنوعی با فراهم سازی تحلیل داده های یادگیری، بازخورد فوری، شخصی سازی محتوا و پیشنهاد مسیرهای یادگیری، فرایند یادگیری را تقویت می کنند. همچنین نتایج نشان می دهد شکل گیری هم آفرینی یادگیری مستلزم وجود مولفه هایی نظیر تعامل مستمر، بازخورد هوشمند، یادگیری تطبیقی، مشارکت شناختی، و هم ساخت دانش است. این مولفه ها در قالب یک الگوی تعاملی چندسطحی به هم پیوند خورده و زمینه شکل گیری یادگیری عمیق تر و معنادارتر را فراهم می سازند.بر اساس نتایج پژوهش، بهره گیری هدفمند از سامانه های هوش مصنوعی در کنار نقش راهبردی معلم می تواند موجب ارتقای کیفیت یادگیری، افزایش مشارکت دانش آموزان و توسعه مهارت های تفکر انتقادی و حل مسئله شود. همچنین الگوی ارائه شده می تواند به عنوان چارچوبی نظری برای طراحی محیط های یادگیری هوشمند و توسعه سیاست های آموزشی مبتنی بر فناوری مورد استفاده قرار گیرد.