مطالعه چالش های اخلاقی، حقوقی و تربیتی کاربرد هوش مصنوعی در کلاس درس

گسترش روزافزون هوش مصنوعی در نظام های آموزشی، فرصت های نوینی برای بهبود کیفیت تدریس، شخصی سازی یادگیری و ارتقای بهره وری آموزشی فراهم کرده است؛ با این حال، این تحول فناورانه هم زمان با چالش های اخلاقی، حقوقی و تربیتی قابل توجهی همراه است که نیازمند بررسی نظام مند و چندبعدی است. پژوهش حاضر با هدف مطالعه چالش های اخلاقی، حقوقی و تربیتی کاربرد هوش مصنوعی در کلاس درس انجام شده و با رویکردی تحلیلی–توصیفی و مبتنی بر مطالعات اسنادی و تطبیقی، ابعاد مختلف این مسئله را بررسی می کند.یافته ها نشان می دهد که در بعد اخلاقی، مسائلی همچون حفظ حریم خصوصی دانش آموزان، امنیت داده های آموزشی، سوگیری الگوریتمی، شفافیت تصمیم گیری سامانه های هوشمند و کاهش نقش عاملیت انسانی از مهم ترین دغدغه ها هستند. در بعد حقوقی، نبود چارچوب های قانونی روشن درباره مالکیت داده ها، مسئولیت پذیری در قبال خطاهای الگوریتمی، حق اعتراض به تصمیمات مبتنی بر هوش مصنوعی و ضرورت انطباق با مقررات حمایت از داده ها از چالش های اساسی به شمار می آید. همچنین در بعد تربیتی، تغییر نقش معلم، تاثیر بر تعاملات انسانی در کلاس درس، احتمال تضعیف تفکر انتقادی و وابستگی بیش ازحد به فناوری، از مسائل کلیدی مطرح شده است.نتایج پژوهش نشان می دهد که بهره گیری اثربخش از هوش مصنوعی در آموزش مستلزم تدوین سیاست های اخلاقی شفاف، چارچوب های حقوقی منسجم و برنامه های توانمندسازی معلمان است. پیشنهاد می شود رویکردی متوازن و انسان محور در طراحی و پیاده سازی سامانه های هوش مصنوعی آموزشی اتخاذ شود تا ضمن بهره گیری از مزایای این فناوری، از بروز آسیب های احتمالی در فرآیند تعلیم و تربیت جلوگیری گردد.