از بایگانی سنتی تا مدرسه هوشمند؛ تحول نقش معاون اجرایی

تحول شتابان فناوری های اطلاعاتی و ارتباطی در نظام آموزشی، ساختار و کارکرد بسیاری از نقش های مدیریتی مدارس را دستخوش تغییر کرده است. در این میان، معاون اجرایی که در گذشته بیشتر با امور اداری، بایگانی سنتی، ثبت اسناد و پیگیری فرآیندهای روزمره شناخته می شد، امروز به یکی از ارکان کلیدی در مدرسه هوشمند تبدیل شده است. هدف این مقاله، تبیین روند گذار از الگوی سنتی اداره امور اجرایی مدارس به الگوی فناورانه و هوشمند و تحلیل تحول نقش معاون اجرایی در این مسیر است.این پژوهش با رویکرد توصیفی تحلیلی انجام شده و تلاش دارد با بررسی ابعاد مختلف مدیریت اجرایی در بستر آموزش نوین، نشان دهد که چگونه دیجیتالی شدن فرآیندها، توسعه سامانه های آموزشی، یکپارچه سازی داده ها و افزایش نیاز به تصمیم گیری دقیق، جایگاه معاون اجرایی را از یک مسئول ثبت و نگهداری اطلاعات به یک مدیر هماهنگ کننده داده محور ارتقا داده است. یافته ها نشان می دهد که در مدرسه سنتی، تمرکز اصلی معاون اجرایی بر بایگانی فیزیکی، تنظیم پرونده ها، ثبت نمرات، سامان دهی مکاتبات و پاسخ گویی اداری بود؛ اما در مدرسه هوشمند، این نقش با مهارت هایی همچون مدیریت سامانه های الکترونیکی، پایش اطلاعات دانش آموزی، هماهنگی میان مدیر، معلمان، اولیا و نهادهای بالادستی، و پشتیبانی از فرایندهای فناورانه آموزشی پیوند خورده است.نتایج پژوهش همچنین بیانگر آن است که موفقیت در ایفای نقش جدید معاون اجرایی، نیازمند برخورداری از سواد دیجیتال، توانایی تحلیل اطلاعات، مهارت ارتباطی، انعطاف پذیری سازمانی و آشنایی با الزامات تحول دیجیتال در آموزش و پرورش است. در واقع، معاون اجرایی در مدرسه هوشمند نه تنها حافظ نظم اداری، بلکه تسهیل گر کیفیت آموزشی، بهبود بهره وری سازمانی و تقویت پاسخ گویی در محیط آموزشی به شمار می آید. بر این اساس، بازتعریف شرح وظایف، توانمندسازی حرفه ای و طراحی برنامه های آموزشی متناسب با اقتضائات فناوری محور، از مهم ترین الزامات ارتقای این جایگاه در مدارس امروز است.