تاثیر آموزش ذهن آگاهی به معلمان بر کاهش رفتارهای تبعیض آمیز در کلاس و انگیزه یادگیری در دانش آموزان پایه سوم ابتدایی

پژوهش حاضر با هدف تعیین تاثیر آموزش ذهن آگاهی به معلمان بر کاهش رفتارهای تبعیض آمیز در کلاس و افزایش انگیزه یادگیری دانش آموزان پایه سوم ابتدایی شهر رشت در سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۵ انجام شد. روش پژوهش نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون-پس آزمون و گروه گواه بود. جامعه آماری شامل تمامی معلمان و دانش آموزان پایه سوم ابتدایی نواحی گانه شهر رشت بود که از میان آن ها ۳۰ معلم (۱۵ نفر گروه آزمایش و ۱۵ نفر گروه گواه) و ۴۵۰ دانش آموز (به ازای هر معلم ۱۵ دانش آموز) به روش خوشه ای چندمرحله ای انتخاب شدند. معلمان گروه آزمایش به مدت ۸ جلسه ۹۰ دقیقه ای برنامه آموزش ذهن آگاهی (مبتنی بر پروتکل کابات-زین با اقتباس فارسی) را دریافت کردند. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه رفتار تبعیض آمیز معلم (محقق ساخته با تایید روایی محتوایی و پایایی ۸۷/۰) و پرسشنامه انگیزه یادگیری هرمنس (۱۹۷۰) با پایایی ۸۴/۰ بود. داده ها با استفاده از تحلیل کوواریانس چندمتغیره و تک متغیره تحلیل شدند. یافته ها نشان داد که آموزش ذهن آگاهی به معلمان به طور معناداری رفتارهای تبعیض آمیز (همچون تبعیض جنسیتی، قومی و بر اساس توانایی) را در کلاس کاهش داده و انگیزه یادگیری دانش آموزان را افزایش داده است (۰۰۱/۰>p). اندازه اثر برای متغیر رفتار تبعیض آمیز ۴۲/۰ و برای انگیزه یادگیری ۳۸/۰ به دست آمد. نتیجه گرفته می شود که توانمندسازی معلمان در مهارت های ذهن آگاهی می تواند فضای عادلانه تری در کلاس ایجاد کرده و اشتیاق به یادگیری را در دانش آموزان تقویت نماید. پیشنهاد می شود دوره های ضمن خدمت ذهن آگاهی برای معلمان دوره ابتدایی طراحی و اجرا شود.

کلیدواژه ها:

ذهن آگاهی معلمان ، رفتار تبعیض آمیز ، انگیزه یادگیری ، پایه سوم ابتدایی ، شهر رشت