اقدام پژوهی: بهبود مهارت روان خوانی و درک مطلب فارسی در دانش آموزان پایه پنجم ابتدایی از طریق داستان خوانی تعاملی در بستر پیام رسان شاد

پژوهش حاضر با عنوان «بهبود مهارت روان خوانی و درک مطلب فارسی در دانش آموزان پایه پنجم ابتدایی از طریق داستان خوانی تعاملی در بستر پیام رسان شاد» و با هدف رفع ناتوانی دانش آموزان در خواندن روان، درک مفاهیم متون و بازگویی معنای داستان ها، در دبستان دخترانه اخلاص به اجرا درآمده است. نگارنده به عنوان آموزگار پایه پنجم، در طول آموزش مجازی و بهره گیری از امکانات اپلیکیشن شاد، متوجه مشکل جدی در مهارت های خوانداری فراگیران شد؛ دانش آموزان متون کتاب فارسی را شمرده و بدون رعایت آهنگ کلام می خواندند، از بازگویی مفهوم درس درمانده بودند و اعتمادبه نفس کافی برای خواندن در حضور دیگران نداشتند. این اقدام پژوهی از نوع فردی بوده و بر اساس الگوی چرخه ای تشخیص، طراحی راهکار، اقدام، مشاهده و بازاندیشی انجام شده است. در گام نخست، شواهد اولیه از طریق مشاهده بالینی در کلاس های برخط شاد، ثبت و بررسی فایل های صوتی و تصویری روان خوانی ارسالی دانش آموزان، مصاحبه نیمه ساختاریافته با والدین و مطالعه نتایج آزمون های درک مطلب مجازی جمع آوری گردید. تحلیل داده های کیفی و کمی این مرحله آشکار ساخت که مشکل، ریشه در عواملی چون کاهش چشمگیر تعاملات شفاهی در فضای مجازی، نبود فرصت های کافی برای بلندخوانی مشارکتی، ضعف در گنجینه لغات، عدم آشنایی با راهبردهای درک مطلب و افت انگیزه ناشی از یکنواختی آموزش های از راه دور دارد. بر اساس مبانی نظری پژوهش، از جمله نظریه طرحواره ذهنی در خواندن و الگوهای آموزش متقابل، و همچنین تجربیات عملی موفق، راهکارهای مداخله ای طراحی و در یک دوره ۱۰ هفته ای در بستر شاد اجرا شد. این راهکارها شامل راه اندازی «حلقه های کتاب خوانی مجازی» با قابلیت گفت وگوی صوتی گروهی، به کارگیری «نقشه داستان» ترسیمی برای بازنمایی ساختار متن، اجرای فن «بازخوانی نمایشی» توسط دانش آموزان با ایفای نقش شخصیت ها، استفاده از پرسش های هدایتگر پیش از خواندن، حین خواندن و پس از خواندن، و طراحی مسابقات هفتگی «قصه گوی برتر» با تشویق و بازخورد فوری بود. پس از اجرای مداخلات، شواهد دوم از طریق پس آزمون روان خوانی و درک مطلب، نظرسنجی از والدین، تحلیل محتوای فایل های صوتی جدید و یادداشت های تاملی معلم گردآوری شد. مقایسه داده های پیش و پس از اقدام، نشان دهنده بهبود محسوس در شاخص های روان خوانی از جمله سرعت خواندن، صحت تلفظ، رعایت مکث و آهنگ، و همچنین رشد قابل توجه در توانایی درک و بازگویی معنا بود؛ میانگین نمرات درک مطلب از ۱۳.۸ به ۱۸.۱ ارتقا یافت و سطح اضطراب خواندن بر اساس گزارش های والدین کاهش یافت. اعتباربخشی یافته ها از طریق دعوت از همکار پایه دیگر برای بررسی آثار دانش آموزان و تایید پیشرفت ها، و نیز تطبیق نتایج با شاخص های پیشرفت تحصیلی صورت گرفت. در پایان، نتیجه گیری می شود که طراحی فعالیت های تعاملی و هدفمند متن محور در بستر پیام رسان های آموزشی مانند شاد، می تواند تاحد زیادی خلاهای ناشی از نبود آموزش حضوری را جبران کرده و مهارت های بنیادی زبانی را تقویت نماید. در بخش پایانی، پیشنهادهایی کاربردی برای معلمان، برنامه ریزان آموزشی و پژوهشگران آینده ارائه شده است.

کلیدواژه ها:

روان خوانی فارسی ، درک مطلب ، داستان خوانی تعاملی ، پیام رسان شاد ، دانش آموزان پایه پنجم ، آموزش مجازی ، اقدام پژوهی