بررسی تاثیر استفاده ازابزارهای هوش مصنوعی بر انگیزه یادگیری خلاقیت وعملکرد تحصیلی دانش اموزان

هوش مصنوعی در یک دهه اخیر به سرعت در حال نفوذ به تمام عرصه های زندگی بشر است و نظام های آموزشی نیز از این تحول بی نصیب نمانده اند. ابزارهای مبتنی بر هوش مصنوعی مانند سامانه های آموزش تطبیقی، دستیارهای مجازی هوشمند، تولیدکنندگان محتوای خودکار، ربات های گفتگوگر آموزشی و پلتفرم های شخصی سازی شده، به تدریج وارد کلاس های درس و فرآیندهای یاددهی یادگیری شده اند. هدف پژوهش حاضر، بررسی تاثیر استفاده از این ابزارها بر سه متغیر کلیدی در روان شناسی تربیتی یعنی انگیزه یادگیری، خلاقیت و عملکرد تحصیلی دانش آموزان است. این مقاله به روش مروری نظام مند و با رویکرد تحلیلی توصیفی نگارش یافته است. یافته ها نشان می دهد که ابزارهای هوش مصنوعی با فراهم کردن امکان شخصی سازی یادگیری، ارائه بازخورد فوری، ایجاد محیط های ایمن برای آزمایش و خطا، کاهش اضطراب ارزیابی و افزایش حس عاملیت، تاثیر مثبت و معناداری بر انگیزه درونی و بیرونی یادگیرندگان دارند. در حوزه خلاقیت، نتایج دوگانه است: از یک سو، هوش مصنوعی می تواند با تولید ایده های متنوع، شکستن الگوهای ذهنی ثابت، فراهم کردن ابزارهای خلق سریع و حذف موانع فنی، خلاقیت را افزایش دهد. از سوی دیگر، استفاده بیش از حد و وابستگی به ابزارهای هوش مصنوعی می تواند تفکر واگرا، توانایی حل مسئله خلاق و اعتماد به نفس خلاقانه را تضعیف کند. در مورد عملکرد تحصیلی، اکثر پژوهش ها حکایت از تاثیر مثبت (هرچند با اندازه اثر متوسط) ابزارهای هوش مصنوعی دارند، به ویژه برای دانش آموزان با نیازهای ویژه، دانش آموزان عقب مانده از برنامه درسی و آنهایی که به آموزش سنتی پاسخ مناسبی نمی دهند. با این حال، چالش هایی مانند شکاف دیجیتال، وابستگی بیش از حد، تضعیف تعاملات انسانی، مسائل اخلاقی و حریم خصوصی نیز وجود دارد. در پایان مقاله، راهکارهایی برای استفاده موثر و متوازن از ابزارهای هوش مصنوعی در مدارس ارائه می شود.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی در آموزش ، انگیزه یادگیری ، خلاقیت ، عملکرد تحصیلی ، یادگیری شخصی سازی شده