تدوین الگوی مشاوره تحصیلی مبتنی بر رویکرد راه حل محور و اولویت بندی مولفه های اثربخش برای دانش آموزان در معرض افت تحصیلی

هدف پژوهش حاضر، بررسی نقش پیش بینی کنندگی طرح واره های ناسازگار اولیه و سبک های مقابله با استرس در نشانه های اضطراب اجتماعی دانش آموزان دارای تجربه قلدری بود. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، توصیفی همبستگی از نوع تحلیل رگرسیون چندگانه بود. جامعه آماری شامل تمامی دانش آموزان پسر پایه های دهم، یازدهم و دوازدهم شهر شیراز در سال تحصیلی ۱۴۰۵ ۱۴۰۴ بود که تجربه قلدری داشتند. با استفاده از روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای و غربالگری با پرسشنامه سنجش قلدری، ۱۸۰ دانش آموز دارای تجربه قلدری انتخاب شدند. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه اضطراب اجتماعی لایبویتز، پرسشنامه طرح واره های ناسازگار اولیه یانگ (فرم کوتاه) و پرسشنامه سبک های مقابله با استرس لازاروس و فولکمن بودند. داده ها با استفاده از ضریب همبستگی پیرسون و تحلیل رگرسیون گام به گام تحلیل شدند. یافته ها نشان داد که بین تمامی حوزه های پنج گانه طرح واره های ناسازگار اولیه با نشانه های اضطراب اجتماعی رابطه مثبت و معنادار وجود دارد. بالاترین همبستگی مربوط به حوزه قطع ارتباط و طرد (r=۰/۶۱) و پایین ترین مربوط به حوزه محدودیت های مختل (r=۰/۳۲) بود. همچنین بین سبک مقابله مسئله محور با اضطراب اجتماعی رابطه منفی و معنادار (r=-۰/۵۴) و بین سبک های مقابله هیجان محور (r=۰/۵۸) و اجتنابی (r=۰/۴۹) با اضطراب اجتماعی رابطه مثبت و معنادار وجود داشت. نتایج تحلیل رگرسیون نشان داد که حوزه طرح واره قطع ارتباط و طرد (β=۰/۳۴) سبک مقابله هیجان محور (β=۰/۳۱) و حوزه طرح واره خودگردانی و عملکرد مختل (β=۰/۲۸) قویترین پیش بینی کننده های نشانه های اضطراب اجتماعی بودند و این سه متغیر در مجموع ۵۲ درصد از واریانس اضطراب اجتماعی را تبیین کردند. نتیجه گیری می شود که دانش آموزان دارای تجربه قلدری با طرح واره های ناسازگار اولیه در حوزه های طرد و خودگردانی و سبک مقابله هیجان محور در معرض خطر بالای ابتلا به اضطراب اجتماعی هستند. مداخلات درمانی برای این دانش آموزان باید بر اصلاح طرح واره های ناسازگار و آموزش سبک های مقابله مسئله محور متمرکز باشد.

کلیدواژه ها:

اضطراب اجتماعی ، طرح واره های ناسازگار اولیه ، سبک های مقابله با استرس ، تجربه قلدری