بررسی ریزساختارهای ریه با استفاده از میدان تاریک اشعه ایکس (X-ray Dark-field Imaging)

زمینه با وجود پیشرفتهای زیادی که در حوزه تصویر برداری پزشکی مشاهده شده است؛ همچنان کمبود روشی سریع ارزان و دقیق که با دوز کم توانایی بررسی ریزساختارهای ریه و بیماریهای مزمن ریوی را داشته باشد مسئله ای مورد بحث است. در دهه اخیر تصویربرداری میدان تاریک اشعه ایکس به عنوان یک مدالیته جدید به دنیای تصویر برداری پزشکی معرفی شده است. در این مطالعه به بررسی این مدالیته، جدید کاهش دوز ناشی از آن و توانایی جایگزینی آن با تکنیک CT-Scan می پردازیم. و مواد و روش ها در این مقاله با جستجوی سیستماتیکی در پایگاه های داده ی معتبر دانشگاهی از جمله PubMed، ScienceDirect، Google Scholar در مجموع ۸۳۶ مقاله یافت شد که با اعمال معیارهای ورود تکنیک میدان تاریک اشعه ایکس، کاهش دوز حاصل، مقالات انگلیسی زبان و چاپ شده در مجلات معتبر و معیارهای خروج مطالعاتی که بر بررسی ریزساختارهای ریه متمرکز نشده اند، مطالعات غیر مرتبط با تکنیک میدان تاریک اشعه ایکس، چکیده ها بدون در دسترس بودن متن کامل و مقالاتی که به زبان انگلیسی منتشر نشده اند در نهایت ۵۳ مقاله مورد بررسی قرار گرفتند. یافته ها: طبق نتایج بدست آمده درصد دقت و تاثیر این تکنیک به متغیرهای زیادی مانند نوع دستگاه، پروتکل تصویر برداری و شرایط خاص بیماری بستگی دارد. با این حال در حدود ۲۸ درصد از مقالات افزایش دقت تشخیصی این تکنیک را به ویژه در تشخیص بیماری های ریوی به نسبت روش های معمول بیان کرده اند. ۴۸/۳ درصد مقالات کاهش دوز موثر حاصل از این تکنیک را در بررسی ریزساختارهای ریه گزارش کرده اند. به طور کلی حدود ۳۵/۶ درصد از مقالات در مطالعات اولیه خود موافق جایگزینی این تکنیک در بررسی بیماری های ریوی با تکنیک CT Scan هستند و حدود ۱۰/۴ درصد مقالات اختصاصا به پتانسیل این تکنیک در تشخیص و کمی سازی آمفیزم ریوی اشاره کرده اند. همچنین ۱۵/۲ درصد از مقالات نیز به طور ویژه به مزایای این تکنیک در بهبود کنتراست و ارائه ی اطلاعات بیشتر درباره ساختارهای میکروسکوپی اشاره کرده اند. نتیجه گیری: براساس تحقیقات انجام گرفته میدان تاریک اشعه ایکس قابلیت خوبی در بررسی ریزساختارهای ریوی و عارضه های ریوی با کاهش دوز جذبی و ایجاد کنتراست بهینه دارد. با توجه به اینکه عارضه های ریوی سالانه باعث مرگ و میرهای فراوانی می شود، این مدالیته جدید با توجه به دقت بالای خود و کاهش چشمگیر دوز بیمار می تواند در تشخیص سریع و درمان موثر نقش خود را ایفا کند.

کلیدواژه ها:

تصویر برداری ، میدان تاریک اشعه ، ایکس ، بیماری ریوی ، دوز موثر