نقش هوش هیجانی در رهبری سازمان؛ مروری نظام مند بر پژوهش های دهه اخیر

هوش هیجانی به عنوان یکی از مولفه های کلیدی در موفقیت رهبری سازمانی در دهه های اخیر مورد توجه فزاینده ای قرار گرفته است. در جهان سازمانی امروز که با پیچیدگی های فزاینده، تغییرات ناگهانی و فشارهای فرهنگی متنوع روبه روست، توانایی رهبران در مدیریت هیجانات خود و دیگران نقشی حیاتی در اثربخشی سبک های رهبری ایفا می کند. به ویژه سبک هایی مانند رهبری تحول آفرین، مشارکتی و اخلاقی که ماهیتی انسانی محور و تعاملی دارند بیش از پیش با ابعاد هوش هیجانی هم راستا شده اند. این پژوهش با هدف بررسی نقش هوش هیجانی در رهبری سازمانی و مرور نظام مند مطالعات انجام شده در این حوزه، تلاش دارد چارچوبی جامع برای درک این رابطه ارائه دهد. این مطالعه به روش مرور نظام مند و با رویکرد تحلیل مضمون بر روی ۶۷ مقاله علمی منتشر شده بین سال های ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۵ در پایگاه های داده معتبر از جمله Web، Scopus، Science Direct، of Science و Google Scholar انجام شد. واژگان کلیدی مانند Emotional Intelligence، Organizational Leadership، Transformational Leadership، Leadership Effectiveness به عنوان معیار جست وجو استفاده گردیدند. داده های استخراج شده پس از کدگذاری اولیه، در قالب مضامین اصلی دسته بندی و تحلیل شدند. فرآیند تحلیل مضمون در شش مرحله و مبتنی بر الگوی براون و کلارک (۲۰۰۶) اجرا شد. نتایج پژوهش نشان داد که رابطه میان هوش هیجانی و سبک های رهبری در اغلب مطالعات مثبت و معنادار بوده است. رهبری تحول آفرین با ۴۷٫۸ درصد بیشترین سهم را در مطالعات به خود اختصاص داده و به ویژه در ابعاد همدلی، خودآگاهی و خودتنظیمی با هوش هیجانی پیوند خورده است. همچنین مضامینی مانند اثربخشی رهبری، اعتماد، انگیزش، رضایت شغلی، سبک های رهبری هیجانی محور و موانع سازمانی در پیاده سازی این رویکردها شناسایی شدند. یافته ها بر ضرورت توسعه آموزش های سازمانی برای ارتقای هوش هیجانی در رهبران و طراحی سیاست های منابع انسانی مبتنی بر رهبری انسانی محور تاکید دارند.

کلیدواژه ها:

نقش ، هوش هیجانی ، رهبری ، سازمان ، مروری نظام مند