نقش متقابل مسئولیت اجتماعی شهروندان و شهرداری در ارتقاء توسعه شهری

در گذر زمان با توسعه و ایجاد تغییرات کالبدی در شهر و در روند تحولات گوناگون اجتماعی، فرهنگی، سیاسی شهرها از سویی با مباحث عمده ای چون رشد حاشیه نشینی بروز جلوه های گوناگون فقر اعم از فقر مالی، استضعاف فرهنگی و بی عدالتی اجتماعی و شکل گیری واژه ادبیات و خرده فرهنگ جنوب شهر و شمال شهر و تفاوت مفهومی و ماهوی فاحش نهفته در این دو واژه مواجه بود. پدید آمدن آسیب های اجتماعی با زمینه های بروز مختلف از زیاده خواهی و تداخل اقوام و وجود خرده فرهنگ های قومی و بومی و از سوی دیگر پدیدار شدن قرائت جدیدی از مفهوم فرهنگ شهرنشینی و لزوم پرداختن به ارتقاء سطح دانش زندگی شهری و نیز آشنایی شهروندان با حقوق و مفاهیم شهروندی و سایر مواردی از این قبیل سبب ایجاد مطالبات و نیازهای جدید فرهنگی و اجتماعی شهری و زیست محیطی گردید که این موارد باعث تغییر آهسته و نامحسوس رویکرد عملیاتی شهرداری ها از نهادی خدماتی به سوی نهادی اجتماعی و فرهنگی شد. سیر نامحسوس و آرام این تغییرات طوری بود که در گذر زمان این اقدامات اخلاقی و شهروند دوستانه شهرداری ها که غالبا در غیاب نهادهای متولی امر یا تعلل آن نهادها در انجام وظایف قانونیشان انجام می شد؛ اندک اندک به صورت وظیفه ذاتی شهرداری تلقی شد. از سویی نیز نقطه کانونی مطالبات شهروندان در حوزه اموری که شهرداری بر حسب حس مسئولیت اجتماعی و فارغ از مسئولیت های قانونی و به منظور اجرایی شدن سیاست های اجتماعی و فرهنگی شهرداران در گیر آن شده، به جای نهادهای متولی متوجه شهرداری گردیده است. فعالیت های شهرداری در حوزه های مبارزه با تکدی گری، اعتیاد، توانمندسازی معلولین و زنان سرپرست خانوار، ساماندهی افراد فاقد مکان و کارتن خواب ها، دستگیری از نیازمندان و ارائه سبدهای غذایی به فقرا و ایجاد سراهای محلات، مساعدت عمرانی به بازسازی مدارس، رفع مشکلات عمرانی و تاسیساتی مساجد، کمک های مناسبتی به هیات ها و تکایا و رود در حوزه نشاط شهروندی و... بخشی از اموری است که گواه این جنبه از فعالیت های مرتبط با مسئولیت های اجتماعی است که شهرداری بدون در نظر گرفتن منافع اقتصادی و تحمل نمودن بار هزینه های مالی مترتب بر این فعالیت ها در کنار سایر سازمان های مسئول و بعضا به نیابت از آنها در حوزه های ذکر شده مبادرت به آن داشته است. در حقیقت می توان گفت شهرداری نه تنها از لحاظ مادی از این فعالیت ها منتفع نمی گردد؛ بلکه نیازهای مجموعه ای از بازیگران اجتماعی را برآورده می کند که به شهرداری تهران از لحاظ ساختاری وابستگی نداشته و رفع نیاز آنان توسط سایر حوزه ها و سازمان ها باید صورت پذیرد.

کلیدواژه ها:

مسئولیت اجتماعی ، توسعه شهری ، حقوق شهروندی ، شهرداری