تیس طلایی، فرصت تمدنی چابهار: از دیپلماسی فلزات گران بها تا رقابت پذیری شهری در سواحل مکران

طرح تیس طلایی هوشمند به عنوان الگویی نوآورانه در توسعه فراساحلی ایران، با هدف تبدیل شهر جدید تیس (چابهار) به یک هاب بین المللی تجارت طلا، الماس و فلزات گران بها، فناوری های نوین و گردشگری پایدار طراحی شده است. این پژوهش با رویکرد تطبیقی-تحلیلی، ساختار مالی، نهادی و فناورانه این پروژه را بررسی کرده و آن را با تجربه موفق شنژن چین مقایسه می کند. نتایج نشان می دهد که با وجود سرمایه گذاری اولیه نسبتا پایین (۰.۱۶۸ میلیارد دلار)، پروژه تیس طلایی دارای نرخ بازده داخلی معادل ۲۸٪، ارزش خالص فعلی بالغ بر ۵/۲ میلیارد دلار و دوره بازگشت سرمایه ۵.۳ سال است؛ شاخص هایی که این طرح را در میان موفق ترین پروژه های منطقه ای قرار می دهد. مدل تامین مالی ترکیبی متشکل از سرمایه گذاری خصوصی، سرمایه گذاری خارجی، صندوق زمین و ساختمان و تامین مالی جمعی، به عنوان سازوکاری مستقل از بودجه عمومی، بر تاب آوری اقتصادی و جلب مشارکت مردمی تاکید دارد. همچنین، ادغام فناوری هایی نظیر هوش مصنوعی، بلاکچین و اینترنت اشیاء با ساختار حکمرانی مشارکتی، تیس را به الگویی عملی برای توسعه تمدنی و هوشمند مناطق کمترتوسعه یافته ایران تبدیل کرده است. با توجه به موقعیت ژئوپلیتیکی ممتاز تیس در تقاطع سه کریدور راهبردی، این پروژه ظرفیت آن را دارد که به شنژن غرب آسیا و نماد دیپلماسی اقتصادی نوین ایران بدل شود.

کلیدواژه ها:

تیس طلایی ، سواحل مکران ، فلزات گران بها ، دیپلماسی اقتصادی ، مشارکت مردمی ، شهر هوشمند ، شنژن