از پایداری تا احیا: شیوه های بومی سازی گردشگری احیاکننده در مناطق ساحلی ایران

گردشگری احیاکننده رویکردی نوین در صنعت است که فراتر از حفظ وضع موجود در گردشگری پایدار، به بهبود فعالانه ی اکوسیستم ها، جوامع محلی، و اقتصاد مقاصد توجه دارد. این پژوهش با روش مرور نظام مند (PRISMA ۲۰۲۰) و تحلیل ۳۲ مطالعه ی منتشرشده بین سال های ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۵، راهکارهای بومی سازی شده برای سواحل شمالی (دریای خزر) و جنوبی (خلیج فارس) ایران را بررسی می کند. یافته ها چهار محور کلیدی را نشان می دهند: ۱) بازسازی اکوسیستم ها از طریق پروژه هایی مانند احیای جنگل های حرا در قشم و کاهش فرسایش خاک در جنگل های هیرکانی؛ ۲) توانمندسازی جوامع محلی با تعاونی های تالابی و اقامتگاه های بوم گردی؛ ۳) توسعه ی زیرساخت های سازگار با محیط زیست با کاهش استفاده از مصالح صنعتی؛ ۴) حکمرانی مشارکتی با الگوی صندوق احیای ساحلی. موفقیت این رویکرد به پایش مستمر، آموزش گردشگران، و تخصیص بودجه ی مشخص وابسته است. این پژوهش پیشنهاد می دهد که سند راهبردی با تمرکز بر پایش دیجیتال و شبکه های آموزشی محلی تدوین شود تا اثرات زیست محیطی و اجتماعی پروژه ها بهینه گردد. همچنین، به منظور اثربخشی بیشتر، لازم است شاخص های سنجش منظم برای ارزیابی تاثیرات بلندمدت پروژه های احیا تعریف گردد. این چارچوب می تواند راهنمای متخصصان و سیاست گذاران برای توسعه ی پایدار سواحل ایران باشد و زمینه ساز ایجاد مشاغل سبز باشد و به کاهش نابرابری های اجتماعی کمک کند.

کلیدواژه ها:

گردشگری احیاکننده ، گردشگری پایدار ، سواحل ایران ، بازسازی اکولوژیک ، مشارکت محلی