تحلیل تطبیقی شاخص های طراحی پایدار در مجتمع های مسکونی اقلیم گرم و خشک ایران؛ بازاندیشی در پیوند معماری بومی و استراتژی های معاصر توسعه پایدار

با تشدید چالش های زیست محیطی، گسترش نامتوازن شهرنشینی و افزایش ناپایداری سکونت گاه ها، نیاز به بازاندیشی در الگوهای طراحی معماری بیش از پیش احساس می شود. این پژوهش، با تمرکز بر اقلیم گرم و خشک ایران، رویکردی تحلیلی و چندبعدی برای تبیین مولفه های طراحی مجتمع های مسکونی پایدار ارائه می کند و الگویی بومی سازی شده و قابل تعمیم پیشنهاد می دهد که تلفیقی از دانش معماری سنتی و معیارهای معاصر توسعه پایدار است. در بخش نظری، چارچوب مفهومی تحقیق از طریق تحلیل اسنادی و بررسی نمونه های بومی شکل گرفته و در بخش تجربی، داده های کیفی و کمی حاصل از مطالعات میدانی، پرسش نامه ها و مصاحبه ها با بهره گیری از روش های تحلیل مضمون و مقایسه تطبیقی مورد ارزیابی قرار گرفته اند. یافته ها بر ضرورت ادغام ابعاد زیست محیطی، اجتماعی و فرهنگی در فرآیند طراحی مجتمع های مسکونی تاکید دارند. استفاده هوشمندانه از عناصر بومی همچون بادگیر، حیاط مرکزی، و مصالح اقلیمی، در کنار سازمان دهی فضایی انعطاف پذیر، به طور موثری موجب ارتقاء کیفیت زندگی و کاهش وابستگی به انرژی های فسیلی می شود. نتایج پژوهش نشان می دهد که نادیده گرفتن مولفه های فرهنگی و اجتماعی، حتی در صورت رعایت اصول فنی، منجر به کاهش تاب آوری محیطی و عملکرد کالبدی می گردد. الگوی ارائه شده، با تکیه بر عدالت بین نسلی، انطباق اقلیمی و تقویت هویت فرهنگی، می تواند به عنوان چارچوبی راهبردی برای بازآفرینی سکونتگاه های پایدار در اقلیم های مشابه مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

پایداری ، معماری بومی ، اقلیم گرم و خشک ، طراحی اقلیمی ، مسکن پایدار ، توسعه پایدار