نقش دانشگاه ها در کاهش آلایندگی سامانه های احتراقی: پارادایم نوین انتقال دانش به صنعت و سیاست گذاری

فرایندهای احتراقی در نیروگاه ها، صنایع سنگین و سامانه های حمل ونقل همچنان بزرگ ترین منبع انتشار گازهای گلخانه ای و آلاینده های محلی به شمار می روند. با وجود رشد سریع فناوری های تجدیدپذیر، وابستگی میان مدت جهان به احتراق سوخت های فسیلی ادامه دارد و از این رو، کاهش آلایندگی سامانه های احتراقی موثرترین راهکار عملی برای دستیابی سریع به اهداف اقلیمی و بهبود کیفیت هوا است. هدف این پژوهش، تبیین پارادایم نوین دانشگاهی در کاهش آلایندگی سامانه های احتراقی از طریق ایفای سه نقش کلیدی دانشگاه ها یعنی تولید دانش پایه و کاربردی، توسعه فناوری های کم آلاینده و تسهیل انتقال سریع دانش به صنعت و سیاست گذاری است. پرسش اصلی پژوهش این است که دانشگاه ها با کدام سازوکارها و در کدام سطوح بلوغ فناوری می توانند بیشترین تاثیر را در کاهش همزمان آلایندگی و هزینه ها داشته باشند. این مطالعه با روش ترکیبی (تحلیل آماری گزارش های جهانی انتشار ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۴ شمسی، مرور نظام مند ادبیات فنی ۱۳۹۹ تا ۱۴۰۴ شمسی و ارزیابی تطبیقی بلوغ و اقتصاد فناوری ها) انجام شد. داده ها از گزارش های آژانس بین المللی انرژی، مقالات نمایه شده بین المللی و ارزیابی های هزینه فایده فناوری های منتخب گردآوری و تحلیل گردید. یافته ها نشان داد که ترکیب اصلاحات درون فرایندی (کاهش ۱۵ تا ۳۰ درصدی آلاینده ها با هزینه اندک)، فناوری های پس فرایندی پیشرفته (حذف تا ۹۰ درصد باقی مانده آلاینده ها) و مدل سازی عددی داده محور (کاهش یک سوم زمان و هزینه طراحی) موثرترین راهکار است. سرمایه گذاری هدفمند در فناوری های سطح بلوغ میانی (۵ تا ۷) همراه با تقویت پیوند دانشگاه صنعت دولت، قادر است تا سال ۱۴۱۰ شمسی (۲۰۳۰ میلادی) انتشار بخش های نیروگاهی و صنعتی را ۵۰ تا ۷۰ درصد کاهش دهد. نتیجه گیری نهایی پژوهش این است که دانشگاه ها باید از نقش سنتی تولید مقاله فراتر روند و به عنوان پل اصلی میان دانش، صنعت و سیاست گذاری عمل کنند. ایجاد آزمایشگاه های ملی فشار بالا، الزام همکاری مشترک صنعت با دانشگاه، بازنگری استانداردهای ملی با حضور کارشناسان دانشگاهی و تاسیس صندوق مشترک ریسک پوشش مراحل میانی توسعه، مهم ترین پیشنهادهای سیاستی و فنی این پژوهش برای شتاب بخشی به احتراق پاک و مدیریت کربن در کشور است.

کلیدواژه ها:

کاهش آلایندگی احتراق ، کاتالیست های نوین ، بلوغ فناوری ، دانشگاه و انتقال فناوری