تبیین مولفه های مسئولیت اجتماعی در برنامه درسی تربیت معلم دوره ابتدایی

این پژوهش با هدف شناسایی و تبیین مولفه های مسئولیت اجتماعی (CSR) در برنامه درسی تربیت معلم دوره ابتدایی بر اساس اسناد بالادستی آموزش و پرورش و دانشگاه فرهنگیان و سنجش میزان انطباق ادراک شده توسط دانشجومعلمان انجام شده است. در مواجهه با نیاز روزافزون به تربیت شهروندانی فعال و مسئولیت پذیر، این مطالعه بر این پرسش بنیادین متمرکز شد که ساختار کنونی برنامه درسی تربیت معلم تا چه اندازه توانسته است تعهدات اجتماعی را به طور عملیاتی در دانشجومعلمان رشته ابتدایی درونی سازد. نمونه آماری شامل ۵۶ دانشجومعلم رشته ابتدایی از دو مرکز آموزشی (بیت الهدی آمل و شهید مطهری نوشهر) بود. روش تحقیق ترکیبی (کیفی و کمی) با ابزار تحلیل محتوای اسناد بالادستی و پرسشنامه محقق ساخته با مقیاس لیکرت پنج درجه ای بود. یافته های پژوهش یک نابرابری معنادار را نمایان ساختند: در حالی که مولفه های اخلاقی و تعهدات پایه در سرفصل های درسی پوشش مناسبی دارند (M=۳.۸۵)، مولفه های عملی، کنشگری اجتماعی (M=۲.۶۸) و محیط زیستی (M=۲.۴۵) به طور قابل توجهی ضعیف ارزیابی شده اند. به طور خاص، تجارب عملی در دوره کارورزی در زمینه “طراحی پروژه های کنشگری محلی” با کمترین میانگین (M=۲.۳۵) همراه بوده است. این شکاف عمیق بین دانش تئوریک و اجرای عملی، ضرورت مداخله فوری در ساختار کارورزی و الزامی ساختن پروژه های کنشگری اجتماعی را تاکید می کند. در نهایت، در پژوهش، راهبردهای سیاستی جامعی به دانشگاه فرهنگیان و نهادهای سیاست گذار ارائه می گردد؛ این راهبردها شامل بازنگری ساختار کارورزی، توسعه واحد درسی «شهروندی فعال»، تقویت نظام مربیگری و همچنین پیشنهاداتی جهت یکپارچه سازی ساختارمند مولفه های CSR در تمام سطوح برنامه درسی به منظور پرورش نسلی از معلمان کنشگر و مسئولیت پذیر است.

کلیدواژه ها:

مسئولیت اجتماعی ، برنامه درسی ، تربیت معلم ، کارورزی ، دانشگاه فرهنگیان ، اسناد بالادستی