برنامه ریزی فضایی تحول گرا برای تنوع زیستی و خدمات اکوسیستمی: درس هایی از اروپا و پیامدهای آن برای ایران

با افزایش تهدیدات جهانی مانند کاهش تنوع زیستی، تغییر اقلیم، گسترش بی رویه شهرها، آلودگی و تخریب زیست بوم ها، نیاز به برنامه ریزی فضایی تحول گرا بیش از هر زمان دیگری مطرح شده است. پژوهش مرجع این پژوهش که بر ۲۸ برنامه فضایی در هفت کشور اروپایی تمرکز دارد، نشان می دهد که برنامه های فضایی می توانند دارای ظرفیت تحول آفرین برای حفاظت از تنوع زیستی و خدمات اکوسیستم باشند، اما میزان تحقق این ظرفیت وابسته به نحوه طراحی چشم اندازها، راهبردها، خط مشی ها و مقررات است. در این مقاله، با استفاده از مفاهیم کلیدی مقاله مذکور، چارچوبی تطبیقی برای ایران ارائه می شود. نتایج نشان می دهد که بسیاری از چالش های اروپا در زمینه حکمرانی، ناهماهنگی زمانی سیاست ها، ضعف در اجرای سلسله مراتب بین المللی اجتناب–کاهش–ترمیم–جبران، و مشارکت بخشی بین بخشی در ایران نیز مشاهده می شود؛ اما فرصت های قابل توجهی برای تحول در برنامه ریزی فضایی کشور وجود دارد. این مقاله پیشنهاد می کند که ایران با تقویت حکمرانی چندمقیاسی، اصلاح سازوکارهای قانونی، بهره گیری از راهکارهای مبتنی بر طبیعت، و ایجاد ارتباط ساختاری میان طرح های آمایش، طرح های شهری و سیاست های تنوع زیستی، می تواند مسیر تحول گرایانه ای را در حفاظت اکوسیستم ها دنبال کند.

کلیدواژه ها:

برنامه ریزی فضایی ، تحول گرایی ، تنوع زیستی ، خدمات اکوسیستم ، حکمرانی محیطی ، اروپا ، ایران