بادگیر، نماد تعامل معماری و محیط زیست در خانه های سنتی قم

معماری سنتی ایران، به ویژه در شهرهای خشک و گرم مانند قم، نمونه ای برجسته از هماهنگی عمیق میان انسان، معماری و محیط زیست محسوب می شود. پژوهش حاضر با بهره گیری از روش های کتابخانه ای، میدانی و نمونه گیری گلوله برفی، چهارده نمونه بادگیر در بافت تاریخی شهر را بررسی کرده است. یافته ها نشان می دهد که معماران گذشته با توجه به عوامل اقلیمی، اقتصادی و زیست محیطی، از مصالح بومی و سیستم های تهویه غیرفعال بهره می گرفتند. بادگیرهای چهارطرفه با کارایی بیشتر در خانه های بزرگ و مرفه تر و بادگیرهای دوطرفه با ساخت ساده تر در خانه های متوسط، به ویژه در آشپزخانه ها کاربرد داشته اند. این بادگیرها علاوه بر تهویه، نقش دودکش را نیز ایفا می کرده اند. نتایج نشان می دهد که معماران سنتی با درک اصول توسعه پایدار و تعامل موثر با محیط زیست، راهکارهایی متناسب با شرایط اجتماعی و اقلیمی ارائه می دادند.

کلیدواژه ها:

بادگیر ، توسعه پایدار ، قم ، محیط زیست