بررسی نقش آموزش مبتنی بر هنر در افزایش خلاقیت و تاب آوری عاطفی دانش آموزان

پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش آموزش مبتنی بر هنر در افزایش خلاقیت و تاب آوری عاطفی دانش آموزان انجام شد. روش پژوهش از نوع نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون-پس آزمون همراه با گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل کلیه دانش آموزان مقطع متوسطه اول در سال تحصیلی ۱۴۰۳-۱۴۰۴ بود که از میان آن ها، تعداد ۶۰ دانش آموز به روش نمونه گیری در دسترس انتخاب و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش (۳۰ نفر) و کنترل (۳۰ نفر) جایگزین شدند. گروه آزمایش به مدت ۱۰ جلسه تحت آموزش های مبتنی بر هنر (هنرهای تجسمی و نمایشی) قرار گرفت، در حالی که گروه کنترل آموزش های عادی مدرسه را دریافت نمود. ابزار گردآوری داده ها شامل آزمون تفکر خلاق Torrance و مقیاس تاب آوری Kathryn Connor و Jonathan Davidson (۲۰۰۳) بود. داده ها با استفاده از تحلیل کوواریانس (ANCOVA) و بر اساس مبانی آماری علی دلاور (۱۳۹۶) مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. یافته های پژوهش نشان داد که آموزش مبتنی بر هنر تاثیر مثبت و معناداری بر افزایش نمرات خلاقیت (به ویژه مولفه های سیالی و انعطاف پذیری) و ارتقای سطح تاب آوری عاطفی دانش آموزان دارد (۰.۰۱>P). نتایج تحلیل ها حاکی از آن است که هنر با فراهم آوردن بستری برای تجربه تفکر واگرا و برون ریزی هیجانی، ظرفیت های شناختی و روانی دانش آموزان را برای مقابله با چالش ها بهبود می بخشد. این نتایج با دیدگاه های نظری افضل السادات حسینی (۱۳۹۵) در زمینه پرورش خلاقیت و نظریه James Kaufman (۲۰۱۶) درباره نقش زیبایی شناسی در رشد ذهن همسو است. در مجموع، می توان نتیجه گرفت که ادغام هنر در برنامه های درسی، نه تنها به شکوفایی استعدادهای ابداعی کمک می کند، بلکه به عنوان یک سازوکار حمایتی در ارتقای سلامت روان و خودتنظیمی هیجانی دانش آموزان، مطابق با الگوهای Elliot Eisner (۲۰۰۲)، عمل می نماید.

کلیدواژه ها:

آموزش مبتنی بر هنر ، خلاقیت ، تاب آوری عاطفی ، دانش آموزان ، تفکر واگرا