تاثیر مقایسه اجتماعی در اینستاگرام بر احساس تنهایی در دانشجویان: یک مرور نظام مند

در سال های اخیر، گسترش رسانه های اجتماعی به ویژه اینستاگرام، زمینه ساز مقایسه اجتماعی و پیامدهای روان شناختی مانند احساس تنهایی شده است. این پژوهش با هدف بررسی تاثیر مقایسه اجتماعی در اینستاگرام بر احساس تنهایی در دانشجویان انجام شد. روش پژوهش، مرور نظام مند بود که با جستجوی سیستماتیک در پایگاه های اطلاعاتی PubMed، Scopus، Google Scholar، PsycINFO، SID و Magiran و با استفاده از ترکیب کلیدواژه های مرتبط با مقایسه اجتماعی و احساس تنهایی در دانشجویان در سال های ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۵ میلادی و ۱۳۹۹ تا ۱۴۰۴ شمسی انجام شد. پس از غربالگری نهایی، ۴۰ مقاله مرتبط برای تحلیل نهایی انتخاب شدند. یافته ها نشان داد که مقایسه اجتماعی در اینستاگرام با افزایش احساس تنهایی، کاهش عزت نفس، افزایش اضطراب اجتماعی و زورگویی سایبری، ترس از دست دادن، عملکرد تحصیلی ضعیف، کاهش اعتماد به نفس و مادی گرایی، تضعیف مهارت های اجتماعی، نگرانی درباره ظاهر و قضاوت اجتماعی، کاهش تاب آوری دیجیتالی و حسادت و پریشانی روانی همراه است که در مجموع به تشدید احساس تنهایی در دانشجویان منجر می شود. در مقابل راهکارهایی مانند تهیه و ارائه مطالب آموزشی، مداخلات مبتنی بر ذهن آگاهی، مدیریت و استفاده آگاهانه از اینستاگرام، برگزاری کارگاه های آموزشی، آموزش مهارت های اجتماعی و هیجانی، تقویت عوامل محافظتی روانی و تدوین دستورالعمل های عملیاتی دانشگاه برای دانشجویان می توانند در کاهش احساس تنهایی حاصل از مقایسه اجتماعی موثر باشند. بنابراین، مقایسه اجتماعی در اینستاگرام به عنوان یک عامل استرس زای روانی، نقش کلیدی در بروز احساس تنهایی در دانشجویان ایفا می کند. براین اساس توسعه مداخلات چندبعدی مبتنی بر آموزش رسانه ای، ذهن آگاهی و تقویت منابع روانی-اجتماعی در محیط های دانشگاهی ضروری است.

کلیدواژه ها:

مقایسه اجتماعی ، اینستاگرام ، احساس تنهایی ، دانشجویان