رابطه بین رضایت درونی و رشد معنوی در روان شناسی اسلامی

پژوهش حاضر با هدف تبیین مکانیسم تعاملی میان رضایت درونی و رشد معنوی در بستر روان شناسی اسلامی و با رویکردی انتقادی–تطبیقی نسبت به روان شناسی مثبت گرا تدوین شده است. این مطالعه که از نظر روش شناسی، ماهیتی مروری–تحلیلی دارد و با شیوه اسنادی و کتابخانه ای به گردآوری و پردازش داده ها پرداخته است، به واکاوی آیات، روایات و دیدگاه های اندیشمندان اسلامی و تطبیق آن با نظریات مدرن می پردازد. یافته های حاصل از تحلیل مفهومی نشان می دهد که رابطه میان این دو متغیر، نه خطی و یک سویه، بلکه رابطه ای دیالکتیکی، چرخشی و هم افزا است؛ بدین معنا که از یک سو، رشد معنوی با اصلاح دستگاه محاسباتی فرد و معنابخشی الهی به رنج، زیربنای شناختی رضایت پایدار را فراهم می آورد و از سوی دیگر، رضایت درونی با ایجاد طمانینه و کاهش تنش های روانی، بستر ذهنی لازم برای حضور قلب و صعود به مراتب معنوی بالاتر را مهیا می سازد. همچنین نتایج تطبیق نشان داد که اگرچه روان شناسی مثبت گرا در مولفه هایی چون فضیلت و شکرگزاری با اسلام هم سو است، اما رویکرد اسلامی با تغییر منبع معنا از برساخت های ذهنی به حقایق وجودی و ارتقای غایت از بهزیستی دنیوی به قرب الهی، الگویی از رضایت متعالی را ارائه می دهد که برخلاف مدل های سکولار، قائم به متغیرهای بیرونی نبوده و در متن سختی ها نیز پایدار است.

کلیدواژه ها:

روان شناسی اسلامی ، رضایت درونی ، رشد معنوی ، روان شناسی مثبت گرا ، معنای زندگی ، روش مروری–تحلیلی.