بررسی نقش فناوری های هوشمند آموزشی (یادگیری تطبیقی و مبتنی بر هوش مصنوعی) در شخصی سازی یادگیری، افزایش خودتنظیمی و بهبود بازده شناختی فراگیران

در دهه های اخیر، نظام های آموزشی در سراسر جهان تحت تاثیر تحولات شتابان فناوری های دیجیتال و به ویژه پیشرفت های چشمگیر در حوزه هوش مصنوعی قرار گرفته اند. این تحولات، نه تنها شیوه های سنتی آموزش و یادگیری را به چالش کشیده اند، بلکه افق های نوینی را برای بازاندیشی در مفاهیم بنیادینی همچون یادگیری، آموزش، ارزشیابی و نقش فراگیر و معلم گشوده اند. در این میان، یکی از مهم ترین رویکردهای نوظهور، بهره گیری از فناوری های هوشمند آموزشی با هدف پاسخ گویی به تفاوت های فردی فراگیران و حرکت به سوی یادگیری شخصی سازی شده است؛ رویکردی که تلاش می کند یادگیری را از الگوهای یکسان و همگن فاصله داده و آن را با نیازها، توانمندی ها، علایق و ویژگی های شناختی هر فراگیر هماهنگ سازد. یادگیری شخصی سازی شده به عنوان یکی از اهداف کلیدی نظام های آموزشی معاصر، بر این اصل استوار است که فراگیران از نظر پیش دانسته ها، سبک های یادگیری، سرعت پردازش اطلاعات، انگیزش، خودکارآمدی و راهبردهای شناختی و فراشناختی تفاوت های معناداری با یکدیگر دارند. نادیده گرفتن این تفاوت ها در محیط های آموزشی سنتی، اغلب منجر به کاهش انگیزش، افت عملکرد تحصیلی، افزایش بار شناختی و در نهایت ناکارآمدی فرایند یادگیری می شود. در مقابل، فناوری های هوشمند آموزشی، به ویژه سامانه های یادگیری تطبیقی و مبتنی بر هوش مصنوعی، این امکان را فراهم می کنند که مسیر یادگیری هر فراگیر به صورت پویا و مبتنی بر داده های واقعی عملکردی او طراحی و اصلاح شود. یادگیری تطبیقی به عنوان یکی از مصادیق برجسته فناوری های هوشمند آموزشی، از الگوریتم های پیشرفته تحلیل داده برای پایش مستمر رفتار یادگیری فراگیران استفاده می کند. این سامانه ها با تحلیل الگوهای تعامل فراگیر با محتوا، میزان پیشرفت، خطاها، زمان صرف شده برای فعالیت ها و سطح تسلط بر مفاهیم، قادرند محتوا، سطح دشواری، نوع بازخورد و حتی راهبردهای آموزشی را به صورت انطباقی تنظیم کنند. در این پژوهش که به شیوه مروری و با مطالعه کتابخانه ای و مراجعه به مقاله ها و تحقیق های چاپ شده و مطالب دیجیتالی گرد آوری شده است و سعی بر آن شده که به بررسی نقش فناوری های هوشمند آموزشی (یادگیری تطبیقی و مبتنی بر هوش مصنوعی) در شخصی سازی یادگیری، افزایش خودتنظیمی و بهبود بازده شناختی فراگیران پرداخته شود. نتایج به دست آمده حاکی از آن است که فناوری های هوشمند آموزشی با بهره گیری از یادگیری تطبیقی و هوش مصنوعی، یادگیری را شخصی سازی می کنند، خودتنظیمی فراگیران را تقویت می نمایند و با بهینه سازی پردازش شناختی، بازده یادگیری را به طور چشمگیری افزایش می دهند.

کلیدواژه ها:

فناوری هوشمند ، خودتنظیمی ، یادگیری تطبیقی ، هوش مصنوعی ، دانش آموزان