بررسی راهکارهای موثر در افزایش مشارکت تحصیلی دانش آموزان در کلاس درس

آموزش و پرورش در هر جامعه ، زیربنای توسعه ی انسانی، اجتماعی و اقتصادی آن جامعه به شمار می آید. در این میان، نقش مشارکت فعال دانش آموزان در فرآیند یاددهی–یادگیری از اهمیت ویژه ای برخوردار است. مشارکت تحصیلی نه تنها به معنای حضور فیزیکی دانش آموز در کلاس درس است، بلکه فراتر از آن، شامل درگیری ذهنی، عاطفی و رفتاری او در جریان یادگیری می شود. دانش آموزانی که در کلاس درس مشارکت فعال دارند، نه تنها مطالب درسی را عمیق تر درک می کنند، بلکه حس تعلق، اعتماد به نفس، انگیزش درونی و مسئولیت پذیری بیشتری نیز در آنان شکل می گیرد. در مقابل، فقدان مشارکت تحصیلی می تواند به افت تحصیلی، بی انگیزگی، انزوا و حتی ترک تحصیل منجر شود. در نظام آموزشی امروز، یکی از چالش های مهم معلمان، کم رنگ بودن مشارکت فعال دانش آموزان در فعالیت های کلاسی است. بسیاری از دانش آموزان در فرآیند یادگیری نقش منفعل دارند؛ آنان صرفا شنونده ی معلم هستند و کمتر فرصت یا تمایل دارند که در بحث ها، فعالیت ها و تعاملات کلاسی شرکت کنند. چنین وضعیتی معمولا ریشه در عوامل متعددی دارد؛ از جمله روش های سنتی تدریس، محیط خشک و غیرجذاب کلاس، اضطراب از اشتباه، کمبود اعتماد به نفس، نبود انگیزه ی درونی، شیوه ی ارزشیابی صرفا نمره محور، و حتی روابط ضعیف میان معلم و دانش آموز. بنابراین، بررسی و شناسایی راهکارهایی که بتواند سطح مشارکت تحصیلی را افزایش دهد، یکی از نیازهای اساسی آموزش موثر به شمار می رود. در این پژوهش که به شیوه مروری و با مطالعه کتابخانه ای و مراجعه به مقاله ها و تحقیق های چاپ شده و مطالب دیجیتالی گرد آوری شده است و سعی بر آن شده که به بررسی راهکارهای موثر در افزایش مشارکت تحصیلی دانش آموزان در کلاس درسپرداخته شود. نتایج به دست آمده حاکی از آن است که میزان مشارکت دانش آموزان در کلاس رابطه ی مستقیمی با موفقیت تحصیلی آنان دارد. هر چه دانش آموزان درگیرتر و فعال تر در فرآیند یادگیری باشند، میزان درک مفهومی مطالب، مهارت های تفکر انتقادی و خلاقیت آن ها بیشتر می شود. مشارکت فعال همچنین به بهبود روابط اجتماعی میان دانش آموزان و معلم کمک می کند و فضای کلاس را از حالت یک سویه به محیطی پویا، تعاملی و لذت بخش تبدیل می سازد. از این رو، در دهه های اخیر توجه بسیاری از نظام های آموزشی جهان به سمت طراحی الگوهای آموزشی و راهبردهایی جلب شده است که بتوانند میزان مشارکت تحصیلی دانش آموزان را افزایش دهند.

کلیدواژه ها:

مشارکت تحصیلی ، کلاس درس ، آموزش ، دانش آموزان ، یادگیری