بررسی مهرهای فارا

مهرها از مهم ترین ابزارهای اداری و ارتباطی در جوامع باستانی به شمار می آیند که پیش از گسترش نظام نوشتاری برای مشخص کردن مالکیت و کنترل کالاها مورد استفاده قرار می گرفتند. این اشیا معمولا از مواد گوناگونی مانند سنگ و فلز ساخته می شدند و نقوشی با مضامین انسانی، حیوانی، گیاهی و نمادهای طبیعی بر سطح آن ها حک می گردید. نقوش حک شده بر مهرها افزون بر جنبه کاربردی، اطلاعات ارزشمندی درباره ساختارهای اقتصادی، اجتماعی و باورهای فرهنگی جوامع باستانی در اختیار پژوهشگران قرار می دهند.پژوهش حاضر با هدف بررسی مهرهای دوره فارا و شناخت ویژگی های هنری و تصویری آن ها انجام شده است. این پژوهش با روش توصیفی–تحلیلی و بر پایه مطالعات کتابخانه ای صورت گرفته و در آن مهرهای این دوره از نظر نقش مایه ها، مضامین تصویری، شیوه ساخت و کارکرد مورد بررسی قرار گرفته اند. همچنین با رویکردی تطبیقی، مهرهای فارا با نمونه های متعلق به دوره های پیش و پس از آن مقایسه شده اند.یافته های پژوهش نشان می دهد که مهرهای دوره فارا از نظر ترکیب بندی نقوش، شیوه حکاکی و تنوع موضوعات تصویری از انسجام قابل توجهی برخوردارند. در این مهرها نقوش انسانی، حیوانی و نمادهای طبیعی بیشترین فراوانی را دارند و در قالب ترکیب بندی های منظم و هدفمند به کار رفته اند. بررسی تطبیقی نیز نشان می دهد که مهرهای فارا ضمن تداوم برخی سنت های تصویری پیشین، زمینه ساز تحولاتی در هنر مهرسازی میان رودان در دوره آغاز دودمانی بوده اند. از این رو، مطالعه این مجموعه می تواند در شناخت بهتر ویژگی های هنری و کارکردی مهرها و همچنین درک تحولات هنر مهرسازی در میان رودان اهمیت داشته باشد.

کلیدواژه ها:

مهرهای فارا ، مهرهای استوانه ای ، نقش مایه های هنری ، بین النهرین باستان.