بررسی چگونه توانستم مشکل کم رویی و کم حرفی بعضی از دانش آموزانم را برطرف کنم؟

کم رویی و کم حرفی برخی از دانش آموزان دوره متوسطه اول، به ویژه در پایه هفتم، از جمله چالش های تربیتی و آموزشی مهمی است که می تواند بر مشارکت کلاسی، رشد مهارت های ارتباطی، اعتمادبه نفس، یادگیری عمیق و حتی پیشرفت تحصیلی دانش آموزان تاثیر منفی بگذارد. این مسئله در مدارس روستایی، به دلیل محدودیت های فرهنگی، اجتماعی و فرصت های ارتباطی، نمود بیشتری پیدا می کند. در کلاس پایه هفتم دبیرستان دخترانه پاسداران واقع در روستای تاج الدین از توابع شهرستان درگز استان خراسان رضوی، با تعداد ۱۵ دانش آموز، در طول تدریس و تعاملات آموزشی متوجه شدم تعدادی از دانش آموزان علی رغم توانایی علمی مناسب، به دلیل کم رویی و کم حرفی، از مشارکت فعال در کلاس، بیان نظرات، پاسخ گویی به سوالات و برقراری ارتباط موثر با معلم و هم کلاسی ها خودداری می کنند. این رفتارها نه تنها موجب کاهش حضور فعال آنان در فرآیند یاددهی–یادگیری شده بود، بلکه زمینه ساز افت اعتمادبه نفس، اضطراب اجتماعی و انزوای تدریجی آنان نیز می گردید. بر همین اساس، این اقدام پژوهی با هدف شناسایی علل کم رویی و کم حرفی دانش آموزان و طراحی و اجرای راهکارهای آموزشی–تربیتی موثر برای کاهش این مشکل انجام شد. پژوهش حاضر با رویکرد کیفی و در قالب اقدام پژوهی، از زبان خود دبیر و در محیط واقعی کلاس درس اجرا گردید. برای گردآوری اطلاعات اولیه، از ابزارهایی همچون مشاهده مستقیم و هدفمند، گفت وگوی فردی با دانش آموزان، گفت وگو با اولیا، ثبت رفتارهای کلاسی، و پرسشنامه سنجش میزان مشارکت و اعتمادبه نفس استفاده شد. داده های به دست آمده نشان داد که عواملی نظیر ترس از قضاوت همسالان، تجربه های منفی گذشته، شیوه های سنتی تدریس، فضای رسمی و کم تعامل کلاس و ضعف در مهارت های ارتباطی، از مهم ترین دلایل بروز کم رویی و کم حرفی در دانش آموزان هدف بوده است. در ادامه، بر اساس تحلیل دقیق داده ها، راهکارهایی نظیر ایجاد فضای امن و حمایتگر در کلاس، استفاده از روش های تدریس فعال و مشارکتی، فعالیت های گروهی هدفمند، ایفای نقش، گفت وگوهای کلاسی هدایت شده، تشویق های کلامی موثر، واگذاری مسئولیت های کوچک به دانش آموزان کم رو و برقراری ارتباط مستمر با خانواده ها طراحی و اجرا شد. پس از اجرای راهکارها، مجددا اطلاعات از طریق مشاهده، پرسشنامه و ثبت شواهد کلاسی گردآوری گردید که نتایج حاکی از افزایش قابل توجه مشارکت کلاسی، بهبود اعتمادبه نفس، کاهش اضطراب اجتماعی و تقویت مهارت های ارتباطی دانش آموزان کم رو بود. یافته های این اقدام پژوهی نشان می دهد که با آگاهی معلم از ویژگی های روان شناختی دانش آموزان و به کارگیری راهکارهای ساده اما هدفمند آموزشی–تربیتی، می توان نقش موثری در کاهش کم رویی و کم حرفی دانش آموزان و ارتقای کیفیت یادگیری و تعاملات کلاسی ایفا کرد.

کلیدواژه ها:

کم رویی ، کم حرفی ، دانش آموزان ، کلاس درس ، آموزش