بررسی تاثیر جو روانی اجتماعی مدرسه بر احساس تعلق، هویت تحصیلی و پیشگیری از فرسودگی آموزشی

در دهه های اخیر، مدرسه دیگر صرفا به عنوان نهادی برای انتقال دانش و مهارت های شناختی تلقی نمی شود، بلکه به مثابه یک بافت اجتماعی فرهنگی پیچیده در نظر گرفته می شود که نقش تعیین کننده ای در شکل گیری ابعاد گوناگون رشد فردی، اجتماعی و تحصیلی دانش آموزان ایفا می کند. در این میان، «جو روانی اجتماعی مدرسه» به عنوان یکی از مولفه های اساسی کیفیت تجربه زیسته دانش آموزان در محیط آموزشی، توجه گسترده ای را در ادبیات پژوهشی به خود معطوف ساخته است. این مفهوم که در ادبیات بین المللی با عنوان School Climate شناخته می شود، به ادراک مشترک دانش آموزان، معلمان و سایر عوامل مدرسه از کیفیت روابط انسانی، احساس امنیت، عدالت، حمایت عاطفی، انتظارات تحصیلی و هنجارهای حاکم بر محیط آموزشی اشاره دارد. در چارچوب نظری، رویکرد بوم شناختی رشد انسان بر این نکته تاکید می کند که رشد فرد در تعامل مستمر با نظام های محیطی مختلف صورت می گیرد و مدرسه به عنوان یکی از مهم ترین ریزنظام ها (Microsystem) نقش بنیادینی در این فرایند دارد. بر اساس این دیدگاه، کیفیت روابط و ساختارهای حاکم بر محیط مدرسه می تواند پیامدهای تحولی گسترده ای در حوزه های هیجانی، اجتماعی و تحصیلی به همراه داشته باشد. از این منظر، جو روانی اجتماعی مدرسه نه یک متغیر حاشیه ای، بلکه بستری تعیین کننده برای شکل گیری نگرش ها، باورها و هویت تحصیلی دانش آموزان است. یکی از پیامدهای مهم جو روانی اجتماعی مثبت، تقویت «احساس تعلق به مدرسه» است. احساس تعلق به معنای ادراک پذیرش، ارزشمندی و عضویت معنادار در یک اجتماع آموزشی است. در این پژوهش که به شیوه مروری و با مطالعه کتابخانه ای و مراجعه به مقاله ها و تحقیق های چاپ شده و مطالب دیجیتالی گرد آوری شده است و سعی بر آن شده که به بررسی تاثیر جو روانی اجتماعی مدرسه بر احساس تعلق، هویت تحصیلی و پیشگیری از فرسودگی آموزشی پرداخته شود. نتایج به دست آمده حاکی از آن است که جو روانی اجتماعی مدرسه به عنوان عاملی کلیدی در شکل دهی تجربه تحصیلی دانش آموزان، با تقویت احساس تعلق و تثبیت هویت تحصیلی، انگیزش و تاب آوری تحصیلی آنان را افزایش داده و می تواند به طور موثر از فرسودگی آموزشی پیشگیری کند.

کلیدواژه ها:

کلاس درس ، فرسودگی آموزشی ، احساس تعلق ، هویت تحصیلی ، دانش آموزان