تحلیلی بر تعامل دو دانش تاریخ و باستان شناسی در شناخت گذشته (مطالعه موردی: ایران باستان)

شناخت گذشته همواره یکی از دغدغه های اساسی انسان بوده و این مهم عمدتا از دو راه حاصل می شود: مدارک مکتوب (در حوزه دانش تاریخ) و مدارک مادی (در حوزه دانش باستان شناسی). با این حال، پرسش اصلی آن است که این دو دانش چه نسبتی با یکدیگر دارند؟ آیا در تعامل نظام مند با هم قرار می گیرند یا هر یک راه خود را می رود؟ پژوهش حاضر با هدف تحلیل چگونگی تعامل تاریخ و باستان شناسی در شناخت گذشته ایران باستان و با روش توصیفی-تحلیلی و اتکا بر مطالعات کتابخانه ای انجام شده است. داده ها از طریق جستجوی نظام مند در مقالات علمی-پژوهشی، کتب تخصصی و پایان نامه های مرتبط گردآوری و با روش تحلیل محتوای کیفی بررسی شده است. یافته ها نشان می دهد که این دو دانش دارای نقاط هم سو (تایید، تکمیل و تصحیح روایت های تاریخی توسط داده های مادی) و نیز واگرایی های روش شناختی (تفاوت در ماهیت داده ها، نظام های گاهنگاری و تطبیق لایه های باستانی با ادوار تاریخی) هستند. مقاله حاضر تاکید می کند که شناخت جامع از گذشته ایران باستان مستلزم طراحی الگویی میان رشته ای است که در آن تاریخ و باستان شناسی نه به عنوان رقیب، بلکه به عنوان دو بال مکمل در کنار یکدیگر قرار گیرند.

کلیدواژه ها:

تاریخ ، باستان شناسی ، تعامل ، شناخت گذشته ، ایران باستان.