بررسی تاثیرپذیری پروین اعتصامی از شاعران و نویسندگان پیش از خود

پروین اعتصامی از برجسته ترین شاعران دوره ی معاصر است که در عین نوآوری، پیوند عمیقی با سنت ادبی فارسی دارد. بررسی تاثیرپذیری او از شاعران و نویسندگان پیش از خود نشان می دهد که پروین نه فقط وارث صورت های کلاسیک شعر است، بلکه شیوه ی اندیشیدن و گفت وگو با میراث ادبی را نیز از آنان می آموزد. این تاثیرپذیری را می توان در چند محور دنبال کرد: نخست، در سطح زبان و بلاغت؛ پروین با بهره گیری از ساختارهای آشنا، صنایع بدیعی و ایجاز هنرمندانه، سنت فصاحت و استواری بیان را حفظ می کند. دوم، در سطح مضمون و جهان بینی؛ بسیاری از دغدغه های اخلاقی، تربیتی و اجتماعی او سابقه ای در ادبیات کهن دارد. او همچون شاعرانی نظیر سعدی و نظامی، گفتار حکمت آموزانه را با تصویرسازی و روایت پردازی پیوند می زند، اما آن را به نیازهای زمان خود نزدیک می کند. سوم، در شیوه ی شخصیت پردازی و تمثیل؛ پروین با استفاده از قالب های پرسش وپاسخ، حکایت گونه گی و گفت وگو میان عناصر انسانی و غیرانسانی، روشی را به کار می گیرد که در برخی سنت های تعلیمی و خردمحور قابل ردیابی است. همچنین در حوزه ی نگاه انتقادی او به ریاکاری، ستم و نابرابری، می توان رد سنت نقد اجتماعی موجود در ادبیات فارسی را دید. از سوی دیگر، او تنها به گذشته تکیه نمی کند؛ بلکه در پرتو شرایط فکری و فرهنگی عصر خویش (رشد آگاهی اجتماعی و حضور گفتمان های نو در دوره ی مشروطه) آن میراث را بازخوانی می کند. بنابراین تاثیرپذیری پروین از پیشینیان، بیش از آنکه تقلید صرف باشد، نوعی «تداوم خلاقانه» است: سنت کلاسیک در خدمت پیام های اخلاقی و اجتماعی او قرار می گیرد و شعرش را هم زمان میان گذشته و امروز نگاه می دارد.

کلیدواژه ها:

پروین اعتصامی ، تاثیر ، شاعران ، نویسندگان