بررسی اثربخشی مداخلات شناختی-رفتاری بر ارتقای انگیزش تحصیلی و یادگیری خودتنظیم در دانش آموزان: یک مطالعه مروری و تحلیلی

نظام آموزشی همواره با چالش های متعددی در زمینه افت تحصیلی و کاهش علاقه فراگیران مواجه بوده است. در این میان، روانشناسی تربیتی به عنوان دانشی کاربردی، راهکارهای متعددی را برای بهبود فرآیند یاددهی-یادگیری ارائه می دهد. هدف از پژوهش حاضر، بررسی اثربخشی مداخلات مبتنی بر رویکرد شناختی-رفتاری بر میزان انگیزش تحصیلی و قابلیت های یادگیری خودتنظیم در دانش آموزان است. روش انجام این پژوهش از نوع توصیفی-تحلیلی و مروری است که با استفاده از منابع کتابخانه ای و بررسی دقیق مقالات علمی-پژوهشی نمایه شده در پایگاه های معتبر داخلی تدوین شده است. جامعه آماری این مطالعه مروری شامل تمامی پژوهش های مرتبط با متغیرهای تحقیق در یک دهه اخیر بوده است. یافته های حاصل از بررسی و تحلیل نوزده منبع علمی معتبر نشان می دهد که آموزش راهبردهای شناختی-رفتاری، از طریق اصلاح باورهای ناکارآمد، کاهش خطاهای شناختی، و آموزش مهارت های حل مسئله، تاثیر مثبت و معناداری بر افزایش انگیزش درونی دانش آموزان دارد. علاوه بر این، این مداخلات به فراگیران کمک می کنند تا با استفاده از راهبردهای فراشناختی، بر رفتار، هیجان و شناخت خود در فرآیند یادگیری کنترل بیشتری داشته باشند و در نتیجه یادگیری خودتنظیم در آن ها تقویت شود. در نهایت می توان نتیجه گرفت که تلفیق اصول شناختی-رفتاری در برنامه های درسی و مشاوره های تحصیلی مدارس، می تواند به عنوان یک مداخله پیشگیرانه و درمانی موثر جهت کاهش فرسودگی تحصیلی و بهبود عملکرد علمی دانش آموزان مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

روانشناسی تربیتی ، انگیزش تحصیلی ، یادگیری خودتنظیم ، رویکرد شناختی-رفتاری ، دانش آموزان.