از حفظ کردن تا فهمیدن: بازطراحی روش های تدریس برای پرورش مهارت های حل مسئله در دانش آموزان

هدف: هدف از پژوهش حاضر، بررسی تاثیر بازطراحی روش های تدریس مبتنی بر یادگیری فعال و حل مسئله بر میزان درک عمیق مفاهیم و توسعه مهارت های حل مسئله در دانش آموزان دوره متوسطه اول بود. رویکرد غالب در سیستم آموزشی ایران، انتقال دانش از طریق روش های معلم محور و حفظ محور بوده است که اغلب منجر به فراموشی سریع و عدم توانایی در انتقال یادگیری به موقعیت های جدید می شود. این مطالعه در پی آن بود تا با گذر از پارادایم «حفظ کردن» به «فهمیدن»، چارچوبی نوین برای تدریس ارائه دهد.روش شناسی: این پژوهش از نوع نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون-پس آزمون با گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل کلیه دانش آموزان پسر پایه نهم مدارس دولتی شهر تهران در سال تحصیلی ۱۴۰۳-۱۴۰۴ بود که از میان آن ها ۶۰ نفر به روش نمونه گیری خوشه ای دو مرحله ای انتخاب و در دو گروه آزمایش (۳۰ نفر) و کنترل (۳۰ نفر) قرار گرفتند. گروه آزمایش تحت آموزش های مبتنی بر روش های حل مسئله، یادگیری مشارکتی و کاوشگری قرار گرفتند، در حالی که گروه کنترل با روش تدریس معمول (سخنرانی و حفظ) آموزش دیدند. ابزار گردآوری داده ها شامل «آزمون استاندارد ریاضی» و «پرسشنامه مهارت های حل مسئله گیلفورد» بود که روایی و پایایی آن ها تایید شد.یافته ها: تحلیل داده ها با استفاده از تحلیل کوواریانس (ANCOVA) نشان داد که میانگین نمره دانش آموزان گروه آزمایش در پس آزمون های درک مفهومی و مهارت حل مسئله به طور معناداری بالاتر از گروه کنترل است (۰۰۱/۰ > p). نتایج نشان داد که تغییر رویکرد تدریس از حفظ محوری به فهم محوری، تاثیر مثبت و معناداری بر توانایی دانش آموزان در تحلیل مسئله، انتخاب استراتژی و ارزیابی راه حل ها دارد.نتیجه گیری: یافته ها حاکی از آن است که بازطراحی روش های تدریس با تاکید بر فعالیت های یادگیری فعال و حل مسئله، می تواند شکاف عمیق میان دانش نظری و کاربرد عملی را پر کند. پیشنهاد می شود برنامه ریزان درسی و معلمان با تغییر نقش خود از «انتقال دهنده دانش» به «تسهیل گر یادگیری»، فضای کلاس را برای تفکر انتقادی و حل مسئله فراهم آورند.واژگان کلیدی: بازطراحی روش های تدریس، مهارت حل مسئله، یادگیری فعال، فهم عمیق، نظام آموزشی ایران، روش های تدریس فعال.