مقایسه تاثیر «روش تدریس فعال» (Active Learning) و «روش سخنرانی سنتی» بر حفظ تمرکز دانش آموزان در ساعات پایانی مدرسه با توجه به کاهش انرژی روانی دانش آموزان به دلیل مسائل بیرونی.

کاهش سطح انرژی روانی و تمرکز دانش آموزان در ساعات پایانی مدرسه، به ویژه در شرایطی که آن ها با چالش های بیرونی و فشارهای روانی مواجه هستند، یکی از معضلات اساسی در فرآیند یاددهی-یادگیری محسوب می شود. این پژوهش با هدف مقایسه تاثیر «روش تدریس فعال» (Active Learning) و «روش سخنرانی سنتی» (Traditional Lecture) بر حفظ تمرکز و درگیری شناختی دانش آموزان در این ساعات حساس طراحی شده است. جامعه آماری این پژوهش را دانش آموزان مقطع متوسطه اول شهر تهران در سال تحصیلی ۱۴۰۳-۱۴۰۴ تشکیل دادند که به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش (روش فعال) و گواه (روش سنتی) قرار گرفتند. ابزار گردآوری داده ها شامل پرسشنامه استاندارد تمرکز (SCQ) و مشاهده گر رفتار کلاسی (CBOS) بود که پیش و پس از مداخله آموزشی در ۸ جلسه تدریس به کار رفت. یافته ها نشان داد که روش تدریس فعال، با درگیر کردن حواس متعدد، ایجاد تعامل متقابل و کاهش خستگی ذهنی ناشی از انفعال، تاثیر معناداری در افزایش نمره تمرکز و کاهش علائم فرسودگی تحصیلی در ساعات پایانی دارد (۰۰۱/۰ > p). در مقابل، روش سخنرانی سنتی با وجود سادگی در اجرا، منجر به افت سریع سطح هوشیاری و افزایش حواس پرتی در دانش آموزانی که پیش تر تحت استرس بیرونی بودند، شد. این نتیجه حاکی از آن است که برای مقابله با کاهش انرژی روانی، طراحی کلاس های پویا و مشارکتی نه یک انتخاب، بلکه یک ضرورت آموزشی است. این مطالعه پیشنهاد می کند که معلمان با تلفیق استراتژی های فعال سازی شناختی در ساعات پایانی، می توانند بازدهی یادگیری را به طور چشمگیری افزایش دهند.واژگان کلیدی: روش تدریس فعال، سخنرانی سنتی، تمرکز دانش آموزان، خستگی تحصیلی، انرژی روانی، ساعات پایانی مدرسه، یادگیری مشارکتی.